بررسی حل دو بحران‌ آذربایجان (1945) و انرژی (4-1973) بر اساس نظریه نظام جهانی جان فوران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه یاسوج

چکیده

در این پژوهش به دنبال فرآیندهای دو بحران و رخداد تاریخی، سیاسی و اقتصادی در ایران، چون بحران آذربایجان (1945) و بحران انرژی (4-1973) می‌باشیم. سؤال اصلی این است که چگونه این دو بحران حل شد، آیا سیاست داخلی و خارجی و مقابله دولت مرکزی (سیاستمداری قوام السلطنه و سلطه‌گری محمدرضاشاه) و یا با در نظر گرفتن وابستگی ایران، فقط عملکرد قدرتهای خارجی در حل و فصل این دو بحران مؤثر واقع شدند؟ در این پژوهش از نظریه نظام جهانی جان فوران استفاده شده است. نتایج مقاله در مورد بحران آذربایجان نشان داد که نباید از اقدامات همه‌جانبه و زیرکانه قوام‌السلطنه غافل شد اما در سطح بین‌المللی نیز با هم داستان شدن انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها، به علاوه خروج کامل آمریکا از سیاست انزواگرایانه، آگاهی افکار عمومی و مطبوعات جهان از مباحث مطروحه در شورای امنیت سازمان ملل متحد، ادامه بحران آذربایجان را برای شوروی پرهزینه و غیر عقلانی ساخت، پس حل شدن این بحران‌ از زاویه نظام جهانی بسیار تأثیرگذارتر از سیاست داخلی و خارجی ایران بوده است. در مورد بحران نفتی هم که باعث تغییراتی در نظام جهانی شد آمریکا نقش مؤثری در ایجاد و حتی پایان دادن به این بحران ایفا کرده است. هدف از پژوهش پیش رو پاسخ به پرسش‌های پژوهش و بررسی درستی یا نادرستی فرضیه به شیوه‌ی توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study on Solving Azerbaijan (1945) and the Energy Crisis (4-1973) based on Furan’s World-Systems Theory

نویسندگان [English]

  • Ali Mokhtari 1
  • Mohammad Mahdi Azizabadi 2
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Yasouj University
2 Master in Political Science, Yasouj University
چکیده [English]

This paper studies two crisis processes and historical events, political and economic conditions in Iran, the crisis of Azerbaijan (1945) and the energy crisis (4-1973). The main question is “how the crisis is resolved? Is the government`s domestic and foreign policy and forces against the central government (politicians and domination consistency of the prince Mohammad) Iran's independence, the foreign powers to resolve the crisis were effective?” In this study, John Furan’s world-systems theory has been used. The results of the crisis showed that in Azerbaijan crisis we should not deny the immersive and brilliant measures of Qvam-al-slaltane. At the international level the story of the British and Americans were important, In addition, a complete withdrawal of America from isolated policy measures, awareness of the world public opinion and the pressure of the UN Security Council, Azerbaijan crisis became costly and irrational for Soviet Union to continue. So solving the crisis in the global system was very effectively in the domestic and foreign policy of Iran. In the case of the oil crisis, the U.S. was causing changes in the global system and plays an important role in the creation and even an ending this crisis. The aim of this article is to answer the questions and to make a hypothesis to evaluate the correctness or incorrectness of descriptive – analytic method by using library resources and other documents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Azerbaijan crisis
  • oil crisis
  • Dependency
  • domestic policy
  • foreign powers