آسیب شناسی موانع ساختی در توزیع منابع قدرت در صدر مشروطیت: رواج افکار نوگرایانه و برپایی نظام پارلمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه لرستان- گروه تاریخ

2 پژوهشکده امام خمینی تهران

3 کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران

چکیده

جامعه ایران عصر قاجاریه با ویژگی اقتدارگرایی سیاسی از یک سو و پراکندگی نیروهای اجتماعی سنتی از سوی دیگر، از روند مدرنیته دور مانده بود. در این شرایط مصلحان ایرانی در تماس با مدرنیته و تحولات آن، درصدد اصلاح ساخت قدرت سیاسی و نوسازی فرهنگی برآمدند. مصلحان اجتماعی برای قطع وابستگی به دول استعمارگری و اصلاح نظام استبدادی حاکم، متأثر از مدرنیته و مشروطه عثمانی، به نوسازی از پایین به بالا پرداختند. لذا پژوهش حاضر، بر اساس نظریه نوگرائی و بحران های توسعه لوسین پای و تحلیل محتوای تاریخی می کوشد به بررسی موانع اصلی نوگرایی و توسعه در حکومت قاجاریه و علل گرایش نیروهای اجتماعی به سمت نظام پارلمانی و مشارکت عمومی بپردازد. قاجاریه، با انحصار منابع قدرت، ثروت و تقسیم آن بین اقلیت حاکم در برابر رفتار سیاسی خود پاسخگو نبود و دارای ضعف های اساسی در سامان سیاسی، مبانی مشروعیت و همبستگی اجتماعی بود و در مقابل به دلایل ساختاری - کارکردی تلاش های اصلاح گرانه از بالا موفق نبود. این امر سبب ائتلاف نخبگان جامعه و بسیج مردمی برای اصلاحات سیاسی گردید. حرکت عمومی جامعه و هدایت آنان از سوی مصلحان اجتماعی - مذهبی سبب پذیرش الگوهای پارلمانی و نهادهای مدنی تعدیل کننده قدرت سیاسی گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pathology Constructive Obstacles in the Distribution of Power Resources in Constitutionalism: The Propagation of Modernist Thoughts and the Establishment of a Parliamentary System

نویسندگان [English]

  • iraj soori 2
  • mohhammad ali soori 3
2 پژوهشکده امام خمینی تهران
3 کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران
چکیده [English]

The Iranian society of Qajar era, with the character of political authoritarianism, on the one hand, and the dispersion of traditional social forces, on the other hand, had left the modernity trend. In this situation, the Iranian reformers sought to reform political power and cultural renewal in touch with modernity and its developments. The social reformers, from the modernity and the Ottoman constitutionality, went from bottom to top to reverse the dependence on the colonial states and the reform of the tyrannical regime. Therefore, the present study, based on the theory of modernization and development crises of Leucin Pey, and the analysis of historical content, seeks to examine the main barriers of modernization and development in the Qajar government and the causes of the tendency of social forces towards the parliamentary system and public participation. Qajar, with its monopoly of sources of power, wealth, and its division among the ruling oligarchs, did not respond to their political behavior, and had fundamental weaknesses in the political system, the foundations of legitimacy and social solidarity, and for structural-functional reasons, reformist efforts from above Was not successful. This led to a coalition of elites and popular mobilization for political reform. The general movement of the society and their guidance from the social-religious reformers led to the adoption of parliamentary models and civic institutions that moderated political power.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qajar Revolution
  • constitutional revolution
  • Development Crisis
  • Lucien Pay
  • Clerics and Elites