ظرفیت سنجی سیاست در آثار عطار بویژه در منطق الطیر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار و عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

چکیده

نویسنده مقاله تلاش کرده است براساس روش اسپریگنز به این سؤال  پاسخ دهد که آیا اندیشه عطار و رفتارش در قالب سیاست  قابل پیگیری می­باشد؟ از این­رو براین باور است که شیخ فرالدین عطار قبل از هرچیز از گمشده­گی انسان و فضای محیطش به قتل و غارت­ها به بی­نظمی­ها و ظلم حکام می­پردازد(یعنی ابتدا از مشاهده خرابی­ها و بی نظمی­ها می­آغازد) ولی چون مشاهدهِ صرفِ نادرستی ِوضع موجود، هیچ دردی را دوا نمی­دهد به علل و ریشه نادرستی­ها نیز پرداخته ­است او از خود می­پرسد اگر اوضاع نامرتب است دلایل آن چیست؟ آیا ریشه مشکل، عام و مربوط به جامعه است یا اینکه فردی است؟ او مشکل را دو سویه می­بیند و بعد از فهم مشکل بسوی جامعه مطلوب و مورد نظرش گام برمی­دارد که جامعه خوشبخت و سالم کدام است؟ عطار برای رسیدن به جامعه مطلوب تلاش می­کند که«درد» مردمان هم­عصرش را که «بی دردی» است درمان کند آنهم با همان انسان­های موجود؛ انسان­هایی که در تیپ شناسی وی در قالب رمز و نماد مرغان به دوازده تیپ از انسان تقسیم می­شود و این انسان­ها جهت رهایی از بی­دردی، بی­مسؤلیتی، بی مهری، دلبستگی، وسواس افراطی، ناتوانی، عزلت نشینی، اسیر عشق­ه ای ناپایدار و راحت طلبی؛ باید دردمند شوند و به خودشناسی برسند او می­خواهد فرمانروا و فرمانبر از همین انسان­های موجود که دارای ویژگی­های مذکور در نمادها هستند شروع کنند. به همین منظور است که راه رهایی را در دردمند شدن انسان چاره اندیشی می­کند. اگر چه درد عطار درد عارفانه است نه درد روشنفکرانه یعنی خود درد برای او آگاهی است آنهم برای رسیدن و یکی شدن و محو شدن در حق؛ نه انعکاس دردهای بیرونی در خودآگاهی؛ از این­رو هم به حاکم و هم به مردم توصیه می­کند دردمند باشند تا هدایت شوند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Politics in Attar's Works, Especially in Manteq Teyr

نویسنده [English]

  • Reza Isania
Assistant Professor and Researcher of the Islamic Sciences and Culture Academy (ISCA)
چکیده [English]

The author of the present paper has attempted to answer this question according to Spragnan's method, whether Attar’s thought and behavior can be pursued in the form of a policy? Therefore, it is believed that Sheikh Faraddin Attar, before everything, has spoken from humans lost and his environment to murder and robbery and to the rulers' irregularities and oppression. (it means that it starts by observing the failures and irregularities) but because observing improbity of the  present situation does not make a remedy for any pain, so roots and causes of the improbity are also addressed. He asks himself if the circumstances are irregular, what its reasons are. Is the root of the problem, general and related to the society, or is it individual? He sees the problem as twofold, and after understanding the problem moves toward the desired and optimal society to determine which society is happy and healthy. Attar attempts to arrive to an optimal society to make a remedy for the contemporary people, which is "painless" with the same human beings, those people who are divided into twelve types of humans in his typology in the form of code and birds symbol.
These people should be hurt and reach to self-knowledge in order to be free from painlessness, irresponsibility, unkindness, attachment, extreme obsession, solitude, despair, captive of unstable love and comfort. He wants that obedient and commander beings from the present human beings who have the mentioned characteristics in the symbols. For this reason, it looks for the solution to release from suffer in human being. Although Attar's pain is a mystic pain, not intellectual pain, it means that the pain itself is awareness to achieve and to be united and fading away in God, not the reflection of external pains in awareness; therefore, he advised both commander and people to be hurt to be guided.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: Attar Neyshaburi
  • Spragens
  • Politics
  • Self-knowledge
  • Pain of Painlessness
  • Manteq Teyr