دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره) بحران پژوهی جهان اسلام 2981-1104 13 1 2026 04 21 Identifying the Drivers Affecting the Yemeni Crisis and its Strategic بازشناسی پیشران‌های مؤثر بر بحران یمن؛ تحولات 2023 و چشم‌اندازهای آن 88 121 734798 10.22034/csiw.2026.734798 FA فاطمه محروق استادیار روابط بین الملل گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0003-3336-8074 ابوالقاسم شهریاری استاد مدعو گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد سید سعید سیدی فارغ التحصیل روابط بین الملل گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 04 09 The Yemen crisis, owing to its multidimensional nature, has become one of the most significant crises in the Middle East. The central research question is: What are the key drivers of the Yemen crisis, and what impact will the Iran–Saudi agreement of March 10, 2023, have on the trajectory of the crisis? Given the exploratory nature of the study, no research hypotheses are proposed. The study adopts a mixed-methods approach. First, the influential variables affecting the Yemen crisis are identified through a review of the relevant literature. Subsequently, experts in the field are asked to identify the key drivers of the crisis in light of the Iran–Saudi agreement using the Cross-Impact Matrix Multiplication Applied to Classification (MICMAC) method. The findings indicate that the decline of Saudi Arabia's traditional influence in Yemen is a primary driver of the evolving situation. In addition, the withdrawal of the Saudi-led coalition and the growing influence of the Islamic Revolutionary movement in Yemen are identified as among the most critical variables shaping crisis management. These variables have the potential to influence other factors, thereby creating a pathway toward effective crisis management. بحران یمن به‌دلیل چندبعدی بودن ابعاد آن به یکی از بحران‌های پراهمیت منطقه خاورمیانه تبدیل شده که روز به روز بر پیچیدگی آن افزوده می‌شود و نظم منطقه را در آستانه تغییر قرار داده است. بر این‌ اساس، هدف پژوهش بررسی پیشران‌های مؤثر بر بحران یمن در شرایط نوین پس از توافق ایران و عربستان است و این پرسش مطرح شده است که پیشران‌های مؤثر بر بحران یمن چیست؟ و توافق میان ایران و عربستان تحت تأثیر تحولات بعد از آن به‌عنوان موقعیت جدید چه تأثیری بر روند بحران خواهد داشت؟ به‌دلیل ماهیت اکتشافی پژوهش از ارائه فرضیه خودداری شده است. روش پژوهش تحلیل اثرات متقاطع است؛ در ابتدا با استفاده از پیشینه پژوهش متغیرهای مؤثر بر بحران یمن شناسایی شده و سپس با استفاده از روش تحلیل اثرات متقاطع (میک‌مک) از پاسخگویان که تماماً از اساتید دانشگاهی این حوزه بوده خواسته شده است پیشران‌های مؤثر بر بحران را شناسایی نمایند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد کاهش نفوذ سنتی عربستان در یمن پیشران تحولات است. همچنین خروج ائتلاف به رهبری عربستان و نفوذ و تکثیر جریان انقلاب اسلامی در یمن جزء مهم‌ترین متغیرها برای کنترل و کاهش بحران هستند؛ این متغیرها توانایی تأثیر بر سایر متغیرها و فراهم‌سازی زمینه کنترل بحران را دارا هستند. همچنین یافته‌های حاصل از پژوهش نشان می‌دهد توافق میان ایران و عربستان به‌عنوان متغیر هدف شناسایی شده که می‌تواند در کوتاه‌مدت نقش تسهیل‌گر را در کاهش بحران ایفا نماید. https://journals.abru.ac.ir/article_734798_5870d0bab9b795b80927ba632a0365cc.pdf