دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره) بحران پژوهی جهان اسلام 2981-1104 13 2 2026 06 22 The Effects of Iraq's Inadequate Water Resources Management on the Emergence of Hydro-Political Challenges with Iran تبیین اثرات مدیریت نامناسب منابع آب عراق در بروز چالش‌های هیدروپلیتیکی با ایران 736853 FA یاشار ذکی دانشیار گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران 0000-0002-7117-0360 عزت اله قاسمی فر دانشجوی دکتری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0009-0445-9496 حسن کامران دستجردی استاد گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-3068-2511 Journal Article 2025 11 06 Iraq faces significant challenges in hydropolitics and water resources management. Against this backdrop, the present study examines how the mismanagement of water resources in Iraq has contributed to the emergence of hydropolitical challenges between Iraq and the Islamic Republic of Iran. The central hypothesis posits that Iraq’s inefficient and unsustainable water management practices have intensified hydropolitical tensions with Iran. Methodologically, the study is applied and problem-oriented, employing a descriptive–analytical approach. The findings reveal that several interrelated factors have significantly influenced hydropolitical relations between the two countries, including inadequate assessment and inefficient utilization of water resources, deficiencies in water infrastructure, and the absence of effective water diplomacy to promote sustainable water governance in Iraq. These structural shortcomings have not only aggravated Iraq’s domestic water-related challenges but have also generated significant transboundary hydropolitical consequences for Iran. The study concludes that, unless comprehensive reforms in water resources management and bilateral water cooperation are undertaken, hydropolitical tensions between Iran and Iraq are likely to intensify in the coming years. کشور عراق از منظر هیدروپلیتیک و مدیریت منابع آب دارای چالش‌های بسیاری است. سؤال اصلی پژوهش این است که چگونه مدیریت نامناسب منابع آب در عراق باعث ایجاد چالش‌های هیدروپلیتیکی با ایران شده است؟ فرضیه از این قرار است که سیاست‌های ناکارآمد و غیر اصولی عراق در زمینه منابع آبی سبب شکل‌دهی چالش‌های هیدروپلیتیکی با ایران شده است. پژوهش حاضر از حیث هدف و کیفیت در ردیف پژوهش کاربردی و حل مسئله می‌باشد و در قالب کلی به‌صورت توصیفی_تحلیلی تدوین شده است. در یافته‌های تحقیق‌ اهم عوامل مؤثر بر مناسبات هیدروپلیتیکی ایران و عراق مورد بررسی قرار گرفت و نتایج حاکی از آن است که شناخت نامناسب و عدم به‌کارگیری صحیح منابع آبی و ضعف زیر‌ساخت‌های آبی و فقدان دیپلماسی کارآمد در زمینه بهبود وضعیت منابع آبی کشور عراق که در سایه مدیریت نامناسب منابع آب ایجاد گردیده است ضمن ایجاد چالش‌های هیدروپلیتکی در عراق بر هیدروپلیتیک ایران نیز تأثیر‌گذار می‌باشد و این امر سبب بروز چالش‌های هیدروپلیتیکی بین ایران و عراق شده است؛ لذا با گذشت زمان، در صورتی‌که برای حل مسئله اقدامی صورت نپذیرد، تنش‌های هیدروپلیتیکی میان دو کشور گسترده‌تر می‌گردد.