دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره) بحران پژوهی جهان اسلام 2981-1104 مقالات آماده انتشار 2026 07 29 Political Culture and Economic Underdevelopment in Contemporary Iran: A Focus on the Islamic Republic فرهنگ سیاسی و توسعه نیافتگی اقتصادی ایران معاصر: با تأکید بر دوره جمهوری اسلامی 738213 10.22034/csiw.2026.738213 FA مصطفی قربانی استادیارعلوم سیاسی، دانشکده علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشگاه شهید محلاتی(ره)، قم، ایران 0000-0002-0503-2496 Journal Article 2025 08 16 Political culture, as a latent variable, affects various dimensions of socio-political life in societies, including the quality of their economic development. Therefore, in an effort to understand the state of economic development in contemporary Iran, particularly during the period of the Islamic Republic, the question arises as to how this development has been affected by the characteristics and elements of political culture. It is assumed that, under the influence of these characteristics, the subject in Iran suffers from the problem of historical underdevelopment, which has weakened the capacity of governments and rendered them unable to formulate effective strategies for economic development. By identifying the elements of contemporary Iran's political culture, assuming their substantial continuity throughout the period of the Islamic Republic, and employing the method of "research on structural similarities" to construct ideal types of political culture and economic development, this study establishes the structural relationship between the two. The findings indicate that the conflicting, alienating, fragmented, and autocratic political culture of contemporary Iran, in which political mistrust and tribalism are prominent and the subject remains powerless in the face of other forces, renders the pursuit of economic development fragmented, disconnected, externally driven, lacking in social support, and confined to the stage of wants and needs, thereby preventing it from being meaningfully realized in practice. در تلاش برای فهم وضعیت توسعه اقتصادی در دوره ج.ا.ا، این سؤال مطرح می‌شود که متأثر از ویژگی‌هاوعناصر فرهنگ سیاسی، وضعیت توسعه اقتصادی در این دوره چگونه رقم خورده است؟ فرض برآن است که متأثر از ویژگی‌های فرهنگ سیاسی، سوژه در ایران از مشکله عدم‌تکوین تاریخی رنج می‌برد که این امر، تضعیف توانایی حکومت‌ها و ناتوانی آنها در راهبری توسعه اقتصادی در ایران معاصر را در پی داشته است. با احصای عناصر فرهنگ سیاسی ایران معاصر و مفروض گرفتن تداوم عمده آنها در دوره ج.ا.ا، اتکا به روش «تحقیق در شباهت‌های ساختاری» و ساخت انواع آرمانی از فرهنگ سیاسی و توسعه اقتصادی در ایران معاصر، ضمن اثبات روابط ساختاری میان این دو، این یافته‌ها به دست آمده که فرهنگ سیاسی متعارض، غیریت‌ساز، گسسته واستبدادپرور ایران معاصرکه درآن بی‌اعتمادی و قبیله‌گرایی سیاسی پررنگ بوده وسوژه در برابر نیروهای دیگردرمانده است، تلاش برای تحقق توسعه اقتصادی در ایران معاصر را به صورت کلنگی، منقطع، برون‌بنیان، فاقد پشتوانه اجتماعی و متوقف در مرحله خواست و نیاز و عدم‌تجلی جدی در عمل درآورده است. به همین دلیل، در دوره ج.ا.ا نیز در تداوم روندهای گذشته، با وجود برخی پیشرفت‌های بخشی، اما روند توسعه اقتصادی به صورت یک جریان متداوم و همه‌جانبه محقق نشده است.