https://journals.abru.ac.ir/ بحران پژوهی جهان اسلام fa daily 1 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 +0330 https://journals.abru.ac.ir/article_736801.html مسئله اصلی در این مقاله بررسی عملیات روانی امام خمینی در دوره‌های مختلف جنگ ایران و عراق می‌باشد. روش گردآوری داده‌ها، تحلیل محتوا بوده که با استفاده از پیام‌های امام درباره جنگ به دست آمده‌اند. فرضیه تحقیق عبارت است از این که عملیات روانی امام در هر یک از دوره‌های چهارگانه جنگ (پیش از جنگ، از آغاز تا فتح خرمشهر، ازفتح خرمشهر تا پذیرش قطعنامه و پس از آن) مبتنی بر واقعیات اجتماعی جامعه و عرصه نبرد بوده است. یافته‌ها نشان داد که بین مضامین پیام‌های امام در هر یک از این دوره‌ها و مدیریت روانی جامعه و عرصه نبرد رابطه معناداری وجود داشته است. به طوری‌که در دوره اول، آگاه‌سازی سیاسی و تأثیر بر ادارک و انگیزه؛ در دوره دوم، مضامین احساسی، عاطفی و انگیزشی؛ در دوره سوم، اقناع‌سازی منطقی جبهه خودی و عملیات روانی علیه دشمن و در دوره چهارم آرام‌سازی جامعه به‌عنوان نیاز متن اجتماعی، محوریت اصلی مدیریت روانی در پیام‌های ایشان بوده‌اند. نتایج نشان داد که رابطه معنادار پیام‌های امام با نیازها و واقعیات اجتماعی جنگ، مهم‌ترین دلیل اثرگذاری گسترده عملیات روانی امام در جامعه و عرصه نبرد بوده است. https://journals.abru.ac.ir/article_736815.html در مناقشات قفقاز برخی قدرت‌های فرامنطقه‌ای مانند ایالات‌متحده به دنبال نقش‌آفرینی در معادلات این منطقه هستند. آمریکا تلاش می‌کند در راستای موازنه قدرت با ایران و روسیه در منطقه قفقاز، حضور خود را در حمایت از باکو به شکلی جدی نشان دهد. بر این اساس، سؤال اصلی مقاله این است که سیاست خارجی آمریکا چه تأثیری بر روابط ایران و جمهوری آذربایجان در منطقه قفقاز داشته است؟ در پاسخ به سؤال فوق با استفاده از چارچوب نظری مکتب کپنهاگ این فرضیه مورد آزمون قرار گرفت که آمریکا با حمایت‌های تسلیحاتی و نظامی، سرمایه‌گذاری و اعمال نفوذ در مسیرهای خطوط انتقال انرژی و همچنین حمایت از جنبش‌های تجزیه‌طلب و پان‌ترکیستی در امنیتی‌‌شدن روابط ایران و جمهوری آذربایجان نقش دارد. یافته‌ اصلی مقاله این است که آمریکا در کشورهای قفقاز جنوبی به‌ویژه جمهوری آذربایجان، از طریق راهبرد توانمندسازی نرم، به دنبال اتصال این کشورها به ناتو و مقابله با نفوذ و تاثیرگذاری ایران در منطقه است. https://journals.abru.ac.ir/article_736818.html با اهمیت روز افزون روش‌های نوین در چگونگی به کارگیری آنها و تاثیر بر روابط بین الملل، پرداختن به مساله دیپلماسی و به کارگیری روش‌های جدید نیازی مبرم در چارچوب بندی سیاست خارجی بر اساس منطق فرهنگی محسوب شده است. با عطف به تجلیل‌های تئوری متنوع در حوزه پارادیپلماسی و اهمیت روز افزون آن به جهت اثرگذاری و توانایی گنشگران پارادیپلماتیک در این مقاله تلاش داشتیم به برخی ابهامات در خصوص سیرتاریخی و روند تئوری پارادیپلماسی بپردازیم و خلاء موجود را در جهت اثرگذاری پارادیپلماسی در تقویت قدرت ملی و بین المللی در عصر کنونی را در حد نوشتار حاضر برطرف کنیم و دستور کار جدیدی را برای حوزه تمدن ایرانی پیشنهاد و ارائه دهیم. لذا سوالی اصلی آن است که پارادیپلماسی چگونه باعث رشد و پیشرفت حوزه تمدن ایرانی خواهد شد؟در پاسخ فرضیه مقاله براساس یافته‌های مقاله تایید شد که پارادیپلماسی با منطق فرهنگی خود و چارچوب‌بندی‌های جدید در حوزه سیاست خارجی( استفاده از کنشگران غیردولتی و دیپلماسی‌های متنوع) با تمرکز بر فعالیت کنشگران پارادیپلماتیک میتواند تاثیراتی شگرف در فراهم کردن موجبات رشد، پیشرفت و تعالی تمدن ایرانی داشته باشد. رویکرد و روش پژوهشی نوشتار حاضر به صورت کیفی، تحلیلی و تبیینی با استفاده از منابع معتبر کتابخانه‌ای می‌باشد. https://journals.abru.ac.ir/article_736115.html سیاست خارجی ترکیه در دهه اخیر، در چارچوب چشم‌انداز «قرن ترکیه»، با هدف بازتعریف نقش در هندسه قدرت منطقه‌ای و بازآرایی موقعیت در نظم جهانی، دچار تحول راهبردی شده است. این تحول بر پایه بازمهندسی ظرفیت‌های ملی، گسترش نفوذ پیرامونی و تقویت کنش‌گری چندجانبه شکل گرفته و در چهار محور «نهادینه‌سازی روابط خارجی، بازآفرینی ترتیبات امنیتی، رفاه‌آفرینی ژئوپلیتیکی و معناپردازی جهانی» پیگیری می‌شود. پرسش اصلی پژوهش این بوده که انیات راهبردی چه تأثیری بر موقعیت منطقه‌ای و کنش‌گری جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا داشته‌است؟ فرضیه پژوهش نیز اینگونه صورت‌بندی شده است که سیاست خارجی نوین ترکیه، با تکیه بر نهادسازی چندجانبه و دیپلماسی انسان‌محور، رقابت با ایران را از سطح ژئوپلیتیکی به عرصه‌های معنایی، ساختاری و نمادین منتقل کرده و الزامات بازتعریف نقش منطقه‌ای ایران را پدید آورده است. پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی، نشان می‌دهد که رقابت دو کشور در بستر تعاملات نوظهور منطقه‌ای و روایت‌سازی قدرت شکل گرفته و ایران ناگزیر به اتخاذ راهبردهای تعدیلی، موازنه‌ساز و نرم‌افزاری شده است؛ روندی که بازخوانی پویایی قدرت و بازاندیشی در ابزارهای کنش‌گری معاصر را ضروری می‌سازد. https://journals.abru.ac.ir/article_736853.html کشور عراق از منظر هیدروپلیتیک و مدیریت منابع آب دارای چالش‌های بسیاری است. سؤال اصلی پژوهش این است که چگونه مدیریت نامناسب منابع آب در عراق باعث ایجاد چالش‌های هیدروپلیتیکی با ایران شده است؟ فرضیه از این قرار است که سیاست‌های ناکارآمد و غیر اصولی عراق در زمینه منابع آبی سبب شکل‌دهی چالش‌های هیدروپلیتیکی با ایران شده است. پژوهش حاضر از حیث هدف و کیفیت در ردیف پژوهش کاربردی و حل مسئله می‌باشد و در قالب کلی به‌صورت توصیفی_تحلیلی تدوین شده است. در یافته‌های تحقیق‌ اهم عوامل مؤثر بر مناسبات هیدروپلیتیکی ایران و عراق مورد بررسی قرار گرفت و نتایج حاکی از آن است که شناخت نامناسب و عدم به‌کارگیری صحیح منابع آبی و ضعف زیر‌ساخت‌های آبی و فقدان دیپلماسی کارآمد در زمینه بهبود وضعیت منابع آبی کشور عراق که در سایه مدیریت نامناسب منابع آب ایجاد گردیده است ضمن ایجاد چالش‌های هیدروپلیتکی در عراق بر هیدروپلیتیک ایران نیز تأثیر‌گذار می‌باشد و این امر سبب بروز چالش‌های هیدروپلیتیکی بین ایران و عراق شده است؛ لذا با گذشت زمان، در صورتی‌که برای حل مسئله اقدامی صورت نپذیرد، تنش‌های هیدروپلیتیکی میان دو کشور گسترده‌تر می‌گردد. https://journals.abru.ac.ir/article_736802.html این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای به تحلیل تحولات ساختاری قدرت در منازعه فلسطین پس از عملیات طوفان الاقصی (اکتبر ۲۰۲۳) می‌پردازد. مقاله حاضر با بهره‌گیری از چارچوب نظری فیزیک کوانتوم، در پی پاسخ به این پرسش محوری است که چگونه شهادت به مثابه پدیده‌ای کوانتومی، تحولات در سطوح قدرت و گفتمان و مشروعیت در فلسطین را شکل داده است؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد شهادت در وضعیت برهم‌نهی کوانتومی عمل می‌کند که همزمان دو حالت به ظاهر متضاد را بازنمایی می‌نماید: از سویی به عنوان رویدادی تراژیک با تلفات انسانی و تخریب زیرساخت‌ها، و از دیگر سو به مثابه کنشی نمادین گفتمان و قدرت مقاومت را تقویت می‌کند. این دوگانگی هستی‌شناختی، پارادایم‌های کلاسیک تحلیل منازعات را به چالش می‌کشد. شهادت با ایجاد بحران روانی در جامعه اسرائیلی (افزایش اضطراب جمعی و کاهش اعتماد به امنیت ملی) و تقویت روحیه مقاومت در فلسطین، توازن قدرت را دگرگون ساخته است. تأثیرات اقتصادی شهادت (کاهش تولید ناخالص داخلی و سرمایه‌گذاری در اسرائیل) نشانگر کارکرد آن به عنوان عاملی بی‌ثبات‌کننده در ساختارهای مالی رژیم صهیونیستی است. همچنین، شهادت از طریق مکانیسم درهم‌تنیدگی کوانتومی، شبکه جهانی مقاومت را فعال کرده و گفتمان عدالت‌خواهی را تقویت نموده است. https://journals.abru.ac.ir/article_734800.html شورای امنیت،‌ مهم‌ترین رکن سازمان ملل متحد در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی است. این شورا که در سال ۱۹۴۵ تحت منشور سازمان ملل متحد تأسیس شد، نقش حیاتی در حل منازعات، تصویب مأموریت‌های حفظ صلح و اعمال تحریم‌ها ایفا کرده است. با این حال، اثربخشی آن به طور فزآینده‌ای به دلیل چالش‌های ساختاری، سیاسی و عملیاتی مورد سؤال قرار گرفته است. هدف این پژوهش بررسی چالش‌های کلیدی پیش روی شورای امنیت در انجام مأموریت‌های حفظ صلح و امنیت بین‌المللی است. مقاله حاضر به روش توصیفی-تحلیلی به دنبال پاسخ به این سؤال است که شورای امنیت سازمان ملل با چه چالش‌هایی در مواجهه با بحران‌های امنیتی بین‌المللی به‌ویژه بحران‌های جهان اسلام، روبه‌رو است؟ فرضیه مقاله این است که قدرت وتوی پنج عضو دائم، عدم نمایندگی قدرت‌های نوظهور، چالش‌های عملیاتی حفظ صلح و امنیت بین‌‎المللی و تغییر در ماهیت تهدیدات جهانی از جمله مهم‌ترین چالش‌های شورای امنیت در مواجهه با بحران‌ها و حفظ صلح و امنیت بین‌المللی هستند. این مقاله استدلال می‌کند که بدون اصلاحات اساسی، شورای امنیت در معرض خطر از دست دادن کارکرد خود در مواجهه با چالش‌های امنیتی جدید قرار دارد. https://journals.abru.ac.ir/article_736854.html پس از فروپاشی نظم سیاسی دمشق، بحران کردستان سوریه، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی و ژئوپلیتیکی ترکیه تبدیل شد و نگرانی‌های آنکارا درباره گسترش نفوذ گروه‌های کردی را افزایش داد. این وضعیت به انحاء مختلف موجب شد؛ سیاست خارجی ترکیه؛ به سیاستی امنیت‌محور و مداخله‌گر تغییر شکل یابد(مساله) این پژوهش با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از تحلیل اسنادی و منابع ثانویه، به بررسی ارتباط میان بحران کردستان سوریه و تحول در دکترین سیاست خارجی ترکیه می‌پردازد. (روش) فرضیه کار که با استفاده از چارچوب نظری مکتب کپنهاگ انجام شده بیان می‌دارد که بحران کردستان سوریه نه تنها تهدیدی امنیتی برای ترکیه محسوب می‌شود، بلکه به‌طور مستقیم در بازتعریف دکترین سیاست خارجی این کشور نقش داشته و موجب تغییر جهت‌گیری آنکارا از سیاست نرم و دیپلماتیک به سیاست سخت و نظامی شده است. (فرضیه) یافته ها نشان می‌دهد که بحران سوریه پسا اسد باعث تغییر راهبردی ترکیه از قدرت نرم به قدرت سخت، اولویت سیاسی- امنیتی برای مبارزه با تروریسم، تلاش برای حفظ تمامیت ارضی سوریه و نقش‌آفرینی در آینده آن، حفظ امنیت مرزها،. اولویت‌بخشی به امنیت مرزی، مداخله‌گرایی و مهندسی ژئوپولیتیک منطقه‌ای این کشور شده است.(یافته‌ها) https://journals.abru.ac.ir/article_736100.html اگرچه امروزه بسیاری قرارگیری مالزی در مسیر توسعه‌یافتگی و ایفای نقش در قالب یک قدرت نوظهور آسیایی را امری مسلّم فرض می‌کنند اما با ارتقای جایگاه آسیا به‌عنوان یک بدیل در برابر خوانش غربی از نظم بین‌المللی و همزمان قرارگیری این کشور در مجموعه جهان اسلام سبب شده است تا واکاوی گذار مالزی از بحران عقلانیت به موضوعی مهم تبدیل شود. این مقاله با هدف واکاوی جایگاه رهبری ماهاتیر محمد در حرکت این کشور اسلامی به سوی توسعه، تلاش می‌کند تا با مفهوم‌سازی عقلانیت استراتژیک رهبری این فرایند انتقال را تبیین کند. از اینرو این پژوهش با طرح این پرسش که رهبری ماهاتیر محمد چه نقشی در گذار مالزی از بحران عقلانیت به عقلانیت استراتژیک داشته است؟ این فرضیه را مورد واکاوی قرار می‌دهد که توسعه‌ای که حداقل در چند دهه اخیر در مالزی رخ‌ داد، مرهون عقلانیت استراتژیک رهبری ماهاتیر بود که می‌توان شاخص‌های چون ذهن محدود رهبری، تراژیک اندیشی سیاسی، ایجاد اعتماد، بین‌المللی شدن،اولویت‌بندی مسائل، قانونمداری، فسادگریزی، تکیه‌بر واقعیت به‌عنوان چراغ راهنمای سیاست،عمل‌گرایی و گذشته‌گرایی آینده‌نگر را برای آن برشمرد. روش پژوهش در این مقاله،مبتنی بر توصیفی و تحلیل محتوای آثار مرتبط با ماهاتیر بوده‌اند که با جمع‌آوری داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای و با رویکردی تفسیری تحلیل شده‌اند. https://journals.abru.ac.ir/article_734801.html در این پژوهش، بحران غزه بر اساس مدل مدیریت بحران مایکل برچر مورد بررسی قرار گرفت و تلاش شد روند تحول این بحران در چهار مرحله اصلی شامل پیدایش، تصاعد، کاهش و تأثیر تحلیل شود. پرسشی که نویسندگان تلاش کردند به آن پاسخ دهند به این قرار است که چه عواملی در سیر تحول بحران غزه نقش داشته‌اند؟ برای پاسخ به پرسش مذکور از روش ردیابی فرآیند استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در مرحله پیدایش، سیاست‌های اسرائیل از جمله شهرک‌سازی غیرقانونی، محاصره اقتصادی و عدم اجرای قطعنامه‌های بین‌المللی، زمینه‌های تنش را فراهم کردند. مرحله تصاعد با حمله گسترده حماس در 7 اکتبر و واکنش نظامی شدید اسرائیل آغاز شد که دامنه آن به درگیری‌های منطقه‌ای با حزب‌الله و ایران گسترش یافت. در مرحله کاهش، مذاکرات دیپلماتیک و توافقات آتش‌بس میان بازیگران کلیدی، از جمله توافق حزب‌الله و اسرائیل و آتش‌بس میان حماس و اسرائیل، نقش مهمی در مهار بحران ایفا کردند. در نهایت، مرحله تأثیر نشان‌دهنده تغییرات استراتژیک در معادلات منطقه‌ای، تضعیف محور مقاومت، شکست بازدارندگی اسرائیل و امکان بازتعریف سیاست‌های امنیتی بازیگران اصلی از جمله جمهوری اسلامی ایران است. در این پژوهش، روش گردآوری اطلاعات به‌صورت استفاده از منابع مکتوب اعم از کتب، مقالات، اسناد و داده‌های اینترنت است. https://journals.abru.ac.ir/article_736063.html پژوهش حاضر بررسی و جمع‌بندی مطالعات پیشین مربوط به نئولیبرالیسم در ایران صورت گرفته است. پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی فراترکیب و الگوی هفت مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو (2003) صورت گرفته است. به همین منظور، نتایج مطالعات انجام شده بین سال‌های 1386 تا 1404 بررسی شده و با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط، تعدادی از مقالات مربوط شناسایی و از میان 253 مقاله، در نهایت 51 مقاله با توجه به معیارهای روش فراترکیب انتخاب شدند. به منظور بررسی کیفیت و پایایی یافته‌های پژوهش از روایی محتوایی و شاخص کاپا استفاده شده که نتایج آن حکایت از کیفیت مطلوب یافته داشته است. یافته‌های حاصل از پژوهش حاضر به استخراج کدهای متفاوتی انجامید و پس از رفت و برگشت‌های مداوم 7 سرفصل نهایی در رابطه با نئولیبرالیسم مشخص شد که عبارتند از: سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، حقوقی، رسانه‌ای، شهری و زیست‌محیطی و آموزشی. از سوی دیگر ادغام یافته‌های مطالعات قبلی به مقوله‌های مهمی در رابطه با نئولیبرالیسم انجامید، عبارتند از: بازاندیشی امر سیاسی، مهندسی فرهنگی، بنیادگرایی بازار، حاکمیت قانون، بازنگری سیاست رسانه‌ای، فضاسازی سرمایه‌محور، تجاری‌سازی دانش و آموزش. https://journals.abru.ac.ir/article_737645.html پس از جنگ دوم قره‌باغ در سال ۲۰۲۰، مناقشه بر سر ایجاد «کریدور زنگزور» به یکی از مهم‌ترین بحران‌های ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی تبدیل شد. این پروژه با هدف اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان از طریق خاک ارمنستان، به دلیل پیامدهای احتمالی بر نقشه ژئوپلیتیک منطقه حساسیت‌هایی برانگیخت. دراین میان، چرخش استراتژیک ارمنستان به غرب و تعمیق همکاری‌های امنیتی–سیاسی با ایالات‌متحده و اتحادیه‌اروپا، معادلات این مناقشه را دگرگون ساخت و به شکل‌گیری توافق موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» انجامید.این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری «موازنه تهدید» استفان والت و روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی پیامدهای این توافق برای منافع ملی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. پرسش اصلی آن است که همگرایی ارمنستان با غرب چگونه می‌تواند همزمان فرصت‌ها و تهدیدهایی برای ایران ایجاد کند؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که (TRIPP) از یک سو فرصت‌های تاکتیکی برای ایران فراهم می‌آورد (مانند جلوگیری از تحقق کریدور فراسرزمینی و حفظ مرز ایران–ارمنستان)، و از سوی دیگر چالش‌های استراتژیک را به همراه دارد ( افزایش نفوذ آمریکا در شمال ایران و تضعیف سازوکارهای منطقه‌ای). نهایتا ایران با وضعیتی دووجهی و پیچیده روبه‌روست که مدیریت آن نیازمند دیپلماسی فعال، هوشمند و چندوجهی برای بهره‌برداری از فرصت‌ها و مهار تهدیدهاست. https://journals.abru.ac.ir/article_737646.html تحولات سیاسی و اجتماعی عراق پس از سقوط رژیم صدام حسین، یکی از پیچیده‌ترین و پرچالش‌ترین دوره‌های تاریخی این کشور را رقم زد. هرج‌ومرج سیاسی و تشدید مشکلات اجتماعی در قالب انواع خشونت‌ها، فضای عمومی را آشفته ساخت و وضعیت از کنترل دولت خارج شد. این پژوهش می‌کوشد با بهره‌گیری از نظریه‌ی «پنجره‌های شکسته»، فرآیند فروپاشی دولت و بازتولید آنارشی در این دوره را بررسی کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تصمیمات شتاب‌زده‌ای همچون «بعثی‌زدایی» و «انحلال ارتش» در عمل، پنجره‌های اصلی نظم سیاسی و اداری عراق را در هم شکست. در پی آن، غارت گسترده، فروپاشی نیروهای پلیس و تخریب زیرساخت‌ها، نه‌تنها امنیت عمومی و اعتماد اجتماعی را تضعیف کرد، بلکه پیام روشنی به جامعه فرستاد: دولت جدید نه از اقتدار کافی برخوردار است و نه توانایی بازسازی نظم را دارد. بی‌توجهی به این نشانه‌های اولیه، به سرعت به چرخه‌ای از فروپاشی مشروعیت، گسترش خشونت‌های فرقه‌ای و ظهور بازیگران غیردولتی منجر شد؛ چرخه‌ای که عراق را به سوی هرج‌ومرج مزمن سوق داد. از منظر نظریه‌ی پنجره‌های شکسته، عراق پس از سال ۲۰۰۳ نمونه‌ای بارز از جامعه‌ای است که در آن، ترک‌های ابتدایی نظم، به‌دلیل بی‌توجهی و ترمیم‌ناپذیری، در نهایت به فروپاشی کامل ساختمان مشروعیت و اقتدار دولت منجر شد. https://journals.abru.ac.ir/article_738020.html حق تعیین سرنوشت یکی از حقوق مسلم در حقوق بین الملل محسوب می شود.باوجود اهمیت و جایگاه این اصل حقوقی، هنوز فلسطینیان برای احقاق این حق در قرن 21 با مشکلات جدی مواجه هستند. سوالی که پژوهش حاضر به آن می پردازد این است که رویکرد جمهوری اسلامی ایران در قبال نقض حق تعیین سرنوشت مردم نوار غزه توسط اسرائیل پس از 7 اکتبر 2023 چه بوده است؟ فرضیه پژوهش بیان می‌کند که رویکرد جمهوری اسلامی ایران افزایش حمایت‌های سیاسی، دیپلماتیک و حقوقی از گروه‌های فلسطینی برای احقاق حق خود بوده است. روش پژوهش به‌کار گرفته شده در این مطالعه، کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ایران در تلاش است تا با استفاده از ابزارهای سیاسی، حقوقی و رسانه‌ای نقش خود را به‌عنوان حامی اصلی حقوق مردم فلسطین ایفا کند. ایده اصلی ایران برای تحقق صلح در غرب آسیا و تحقق نظم، برقراری عدالت درخصوص حق مردم غزه برای تعیین سرنوشت خود است. بدون دست یابی فلسطینیان به حق تعیین سرنوشت خود، هیچ توافق و پیمانی بین قدرت های بزرگ و دولت های منطقه و بین اسرائیل و دولت های عربی منتهی به آرامش و ثبات نخواهد شد. https://journals.abru.ac.ir/article_738213.html در تلاش برای فهم وضعیت توسعه اقتصادی در دوره ج.ا.ا، این سؤال مطرح می‌شود که متأثر از ویژگی‌هاوعناصر فرهنگ سیاسی، وضعیت توسعه اقتصادی در این دوره چگونه رقم خورده است؟ فرض برآن است که متأثر از ویژگی‌های فرهنگ سیاسی، سوژه در ایران از مشکله عدم‌تکوین تاریخی رنج می‌برد که این امر، تضعیف توانایی حکومت‌ها و ناتوانی آنها در راهبری توسعه اقتصادی در ایران معاصر را در پی داشته است. با احصای عناصر فرهنگ سیاسی ایران معاصر و مفروض گرفتن تداوم عمده آنها در دوره ج.ا.ا، اتکا به روش «تحقیق در شباهت‌های ساختاری» و ساخت انواع آرمانی از فرهنگ سیاسی و توسعه اقتصادی در ایران معاصر، ضمن اثبات روابط ساختاری میان این دو، این یافته‌ها به دست آمده که فرهنگ سیاسی متعارض، غیریت‌ساز، گسسته واستبدادپرور ایران معاصرکه درآن بی‌اعتمادی و قبیله‌گرایی سیاسی پررنگ بوده وسوژه در برابر نیروهای دیگردرمانده است، تلاش برای تحقق توسعه اقتصادی در ایران معاصر را به صورت کلنگی، منقطع، برون‌بنیان، فاقد پشتوانه اجتماعی و متوقف در مرحله خواست و نیاز و عدم‌تجلی جدی در عمل درآورده است. به همین دلیل، در دوره ج.ا.ا نیز در تداوم روندهای گذشته، با وجود برخی پیشرفت‌های بخشی، اما روند توسعه اقتصادی به صورت یک جریان متداوم و همه‌جانبه محقق نشده است. https://journals.abru.ac.ir/article_738798.html کاهش نرخ باروری و بحران جمعیت در کشورهای در حال توسعه از مهم‌ترین چالش‌های جامعه‌شناختی و سیاست‌گذاری اجتماعی است و پیامدهای گسترده اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی به همراه دارد. ایران، مالزی و اندونزی نمونه‌هایی از کشورهایی هستند که در دهه‌های اخیر با روندهای متفاوت کاهش یا تثبیت باروری مواجه شده‌اند و سیاست‌های جمعیتی متنوعی را برای تشویق فرزندآوری اعمال کرده‌اند. این مقاله با هدف تحلیل مقایسه‌ای تحولات جمعیتی، ابزارهای سیاستی و اثربخشی آنها در سه کشور مذکور تدوین شده است. پژوهش حاضر از رویکرد ترکیبی بهره می‌برد و داده‌های آن از تحلیل ثانویه آمارهای سرشماری و گزارش‌های بین‌المللی و ملی (World Bank, UN DESA، مرکز آمار ایران و وزارت بهداشت مالزی و اندونزی) و مطالعات جامعه‌شناختی داخلی و خارجی گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که کاهش نرخ باروری در ایران با شدت بیشتری نسبت به مالزی و اندونزی رخ داده و عوامل مؤثر شامل افزایش سن ازدواج، تغییر نقش زنان در بازار کار، تحولات اقتصادی و هنجارهای فرهنگی–اجتماعی است. سیاست‌های حمایتی و تشویقی در مالزی و اندونزی، از جمله پرداخت کمک‌هزینه‌ها و بهبود خدمات سلامت باروری، توانسته‌اند تا حدی نرخ باروری را پایدار نگه دارند، هرچند تفاوت‌های فرهنگی و مذهبی محدودیت‌هایی برای اثربخشی کامل این سیاست‌ها ایجاد کرده‌اند. https://journals.abru.ac.ir/article_738837.html با ورود به دورهی گذار از نظم تکقطبی و بازگشت رقابت قدرت‌های بزرگ، الگوهای سنتی همکاری بین بازیگران در حال تغییر است. در شرایط کنونی که از یک سو محیط پر آشوب جهانی، یکجانبه‌گرایی را پر هزینه‌ ساخته و از سوی دیگر تضاد منافع قدرت‌های بزرگ، چندجانبه‌گرایی را ناکارآمد کرده و کارکرد سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای را تضعیف نموده است، دولت‌ها برای عبور از چالش‌های امنیتی یا تأمین منافع مشترک به سمت مدل جدیدی از ائتلا‌ف‌های کوچک‌تر و هدفمند سوق پیدا کرده‌اند که با مفهوم «چندجانبه‌گرایی محدود» قابل توضیح است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که کاربست چندجانبه‌گرایی محدود در غرب آسیا متأثر از چه روندهایی است و چه آثاری بر نظم منطقه‌ای خواهد داشت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد افزون بر تأثیر رقابت قدرت‌های بزرگ برای افزایش نفوذ در غرب آسیا، تغییر مناسبات بین بازیگران منطقه‌ای نیز در به کارگیری ابتکارات چندجانبه‌گرایی محدود نقش داشته است. تثبیت این روند می‌تواند اهمیت کلیدی در شکلدهی به نوع جدیدی از الگوهای رقابت و همکاری بین بازیگران اصلی در غرب آسیا داشته باشد.