تحول مفهوم جهاد در میراث تصوف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

 در پژوهش پیش رو سعی شده است ضمن بررسی گذرای «منظومه مفاهیمی متصوفه» و «کشف سرنخ­های اصلی آن» به منظور پژوهش پیرامون «معنای جهاد از منظر متصوفه»، تفسیری نیز از «تحولات مفهوم جهاد در میراث تصوف» ارائه شود. برای دستیابی به هدف مذکور، از یک نظریه تفسیریِ مبتنی بر متد «توشی هیکو ایزوتسو» استفاده شده است؛ ایشان در پژوهشهای تحلیلی خود پیرامون «مفاهیم قرآنی، فهم تغییر و تحولات این مفاهیم و تفسیر حرکت این مفاهیم در میان ساختار جاهلی و ساختار قرآنی» از متدی خاص بهره برده است.
در پژوهش پیش رو آمده که یکی از مؤکَّدترین وظایف صوفی برای رسیدن به حقیقت، تزکیه و تهذیب نفس است و برای این مهم باید مجاهده نماید، یعنی آماده سازی نفس برای ارتقا به مقامات. لذا جهاد (مجاهده) خواسته اصلی متصوفه نیست بلکه ابزاری است فرعی و مقطعی که سالک در مسیر خود از آن استفاده می­کند، اما همزمان با توسعه ایده تصوف و فاصله گرفتن آن از زهّاد اولیه، مفاهیم برآمده از آن نیز توسعه یافت، و بعدها متصوفه این نیاز را احساس کردند که باید برای معنای صوفیانه «جهاد»، ریشه­های شرعی بیابند، اینجا بود که «مجاهده با نفس» به عنوان همتراز «جهاد قِتالی» و چه بسا بالاتر از آن مطرح گردید و مجاهده با نفس به اصل زیربنایی تبدیل شد و مابقی اشکال جهاد، فروع آن معرفی شدند. لذا مفهوم جهاد در میان متصوفه، صبغه صرفاً معنوی به خود گرفت و نگاه «اهل طریقت» معطوف به مجاهده با نفس (جهاد اکبر) شد، بی آنکه توجه زیادی به عرصه­های گسترده و متنوع جهاد شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evolution of the Concept of Jihad in the Heritage of Sufism

نویسندگان [English]

  • reza khorasani
  • salman zarei
shahid beheshti university
چکیده [English]

 In the present research, the author attempts to present a transcript of "developments in the concept of jihad in the heritage of Sufism" by studying the transcendental "system of concepts" and "discovering its main clues" in order to study the meaning of jihad from the point of view of sufism. To achieve this goal, an interpretive theory based on the "Toshihi Hizko Izotsu" method has been used; in its analytical research on "Qur'anic concepts, understanding the changes and developments of these concepts and interpreting the movement of these concepts among the structure of ignorance and the Quranic structure "He used a particular method.
In the present study, one of the most important Sufi duties is to reach the truth, cultivate and refine the soul, and to this end it is necessary to rebellion, that is to prepare oneself for the promotion of the authorities. Therefore, Jihad (Mujahedeh) is not the main demand of the Sufism, but is a subsidiary and periodic tool used by the seeker in its direction, but as the development of the idea of ​​Sufism and its distance from the original wisdom, its implications also developed, and later the connoisseur felt the need to find the religious origins for the Sufi meaning of "jihad", that is, "self-jihad" as the equivalent of "Qatal jihad" and perhaps even above that, and self-jihad became an underlyingand primary principle and the rest of the forms of jihad were introduced as secondary principle. Therefore, the concept of jihad among the Sufism became purely spiritual, and the "Ahl-e-Tariqat" was aimed at the Jihad-i-Akbar, without paying much attention to the vast and diverse arenas of jihad.
 
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Sufism
  • Jihad
  • purpose and means of jihad
  • interpret