بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

فرهنگ سیاسی برآمده از جنبش‌های سیاسی و مدنی در خاورمیانه عربی پس از سال2011م

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، روابط بین‌الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد، روابط بین‌الملل، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی فرهنگ سیاسی برآمده از جنبش‌های سیاسی و مدنی در خاورمیانه عربی پس از سال2011م است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که جهانی شدن و گسترش چشمگیر و برق‌آسای ارتباطات جمعی در پرتو آن در منطقه خاورمیانه عربی تأثیرات دوگانه‏ای داشته است: با این توضیح که این فرایند از یک‌سو موجبات بیداری و آگاهی عمومی مردمی را نسبت به فرهنگ بومی و ملی فراهم آورده و در کل، زمینه رشد نیروهای بنیادگرای اسلامی را مهیاء کرده و از سوی دیگر گسترش وسایل ارتباطی جمعی و سلطه کشورهای غربی بر آنها، چالش‌های اساسی برای فرهنگ محلی ایجاد کرده است. اما در کل، چنین فرایندی، به گسترش آگاهی‌های عمومی در بین مردم انجامیده و باعث شده است نظام‌های سیاسی، سلطه کامل خود را بر ابزارهای فرهنگی (که زمینه را برای بازسازی و تقویت مشروعیت نظام‌ها آماده می‏کرد) از دست بدهند.
کلیدواژه‌ها

آلموند، گابریل؛ پاول، بینگهام؛ مونت، رابرت جی. (1381). چهارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی. ترجمه علیرضا طیب. تهران: انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی.
اسپوزیتو، جان؛ کامروا، مهران؛ واتربوری، جان (1391). جامعه مدنی و دموکراسی در خاورمیانه. ترجمه محمدتقی دلفروز. تهران: نشر فرهنگ جاوید.
امین الخولی، اسامه (1382). جهان عرب و جهانی شدن؛ مجموعه بحث و بررسی‌‍‌های نشست اندیشه‌شناسی مرکز مطالعات وحدت عرب. ترجمه عبدالهادی بروجردی. تهران: وزارت امورخارجه، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
آل غفور، سید محمدتقی (1375). نقش فرهنگ در ساختار سیاسی ایران معاصر. نقد و نظر، شماره 7 -8.
بدیع، برتران (1376). توسعه سیاسی. ترجمه احمد نقیب‌زاده. تهران: انتشارات قومس.
پاپه، ایلان (1385). خاورمیانه نوین. ترجمه کاظم فیروزمند خلخالی. تهران: مرکز ملی مطالعات جهانی ‌شدن.
پالمر، مونتی؛ لاری، اشترن؛ گایل، چارلز (1371). نگرش جدید به علم سیاست. ترجمه منوچهر شجاعی. تهران: نشر دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
چیلکوت، رونالد (1377). نظریه‌های سیاست مقایسه‌ای. ترجمه وحید بزرگی و علیرضا طیب. تهران: انتشارات رسا.
خداوردی، حسن (1390). کالبدشکافی تحولات جدید در خاورمیانه. مطالعات بین‌المللی، سال هشتم، شماره 3.
دوورژه، موریس (1376). جامعه‌شناسی سیاسی. ترجمه ابوالفضل قاضی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رزاقی، سهراب (1375). مولفه‌های فرهنگ سیاسی ما. نقد و نظر، سال دوم، شماره 3-4.
صادقی، حسین (1390). خاورمیانه تلاشی برای آزادی و پاسداشت کرامت انسانی. آئین، شماره 34 – 35.
کاظمی، سید علی‌اصغر (1386). هفت ستون سیاست. تهران: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
کشاورز، بهمن (1383). نگاهی به عوامل تاثیرگذار بر توسعه سیاسی دو کشور هند و کره جنوبی. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره63.
کوئن، بروس (1375). درآمدی به جامعه‌شناسی. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: انتشارات طوطیا.
گل‌محمدی، احمد (1381). جهانی شدن، فرهنگ، هویت. تهران: نشر نی.
وثوقی، منصور؛ نیک خلق، علی‌اکبر (1386). مبانی جامعه‌شناسی. تهران: شرکت نشر بهینه فراگیر.
هابرماس، یورگن (1380). بحران مشروعیت. ترجمه جهانگیر معینی علمداری. تهران: گام نو.