بحران پژوهی جهان اسلام

اصول اخلاقی انتشار مقاله در فصلنامه «بحران پژوهی جهان اسلام» (CSIW)

 

 فصلنامه بحران پژوهی جهان اسلام  (CSIW) متعهد به انتشار و انتشار پژوهش‌های با کیفیت بالا است. عملیات تحریریه ما تحت نظارت استانداردهای اخلاقی سختگیرانه، شفاف و عادلانه قرار دارد. انتظار می‌رود همه شرکت‌کنندگان در فرآیند انتشار — از جمله ویراستاران، نویسندگان، داوران و ناشر — این سیاست‌ها را درک کرده و به آن پایبند باشند. استانداردهای ما با رویه‌های اصلی کمیته اخلاق انتشار (COPE) همسو است که در لینک COPE Core Practices در دسترس است.

با ارسال مقاله به این نشریه، شما موافقت می‌کنید که به این بیانیه پایبند باشید.

 

۱-مسئولیت نویسنده

• استانداردهای گزارش‎‌نویسی
  نویسندگان پژوهش‌های اصلی باید گزارش دقیقی از کار انجام‌شده و بحثی عینی درباره اهمیت آن ارائه دهند. داده‌های زیربنایی باید به صورت دقیق در مقاله منعکس شود. مقاله باید جزئیات و مراجع کافی داشته باشد تا دیگران بتوانند کار را تکرار کنند. اظهارات جعلی یا آگاهانه نادرست، رفتاری غیر اخلاقی بوده و قابل قبول نیست.
• دسترسی و نگهداری داده‌ها
  ممکن است از نویسندگان خواسته شود داده‌های خام پشتیبان مقاله را برای بازبینی تحریریه ارائه دهند و باید آماده باشند که در صورت امکان این داده‌ها را به صورت عمومی در دسترس قرار دهند. نویسندگان باید اطمینان حاصل کنند که داده‌ها حداقل برای ده سال پس از انتشار، برای متخصصان واجد شرایط قابل دسترسی باقی بماند، ترجیحاً از طریق مخزن داده‌های نهادی یا موضوعی. این امر مشروط بر حفظ محرمانگی شرکت‌کنندگان و عدم نقض حقوق قانونی داده‌های اختصاصی است.
• اصالت و سرقت ادبی
  نویسندگان باید فقط آثار کاملاً اصل ارائه دهند و کارها و/یا کلمات دیگران را به طور مناسب ارجاع یا نقل قول کنند. نشریات تأثیرگذاری که کار گزارش‌شده را شکل داده‌اند باید به رسمیت شناخته شوند.
  نقل قول‌های مستقیم باید داخل گیومه قرار گرفته و منبع آن ذکر شود.
  منبع تمامی داده‌ها باید مشخص گردد.
  نویسندگان نباید مقاله‌ای را که قبلاً به این نشریهارسال، ارزیابی و رد شده، دوباره ارسال کنند. در موارد خاصی که نسخه‌ای به طور قابل توجهی بازنگری‌شده از مقاله رد شده قصد ارسال مجدد دارد، نویسندگان باید ابتدا با ویراستاران تماس گرفته، تغییرات انجام شده را به وضوح توضیح دهند و اجازه دریافت کنند.

 

• سرقت ادبی اشکال مختلفی دارد، از جمله ولی نه محدود به:
• نسبت‌دهی نادرست نویسندگی: ذکر افراد به عنوان نویسنده که در کار مشارکت نداشته‌اند، یا حذف افرادی که مشارکت داشته‌اند.
• سرقت متنی: کپی کردن بخش‌های قابل توجهی از متن از کار دیگری بدون ارجاع، حتی اگر منبع کار قبلی خود نویسنده باشد )سرقت ادبی خودی(.
• سرقت ایده‌ای: ارائه ایده‌ها، مفاهیم یا نتایج دیگران به عنوان اثر خود.
• جعل و تحریف داده‌ها: ارائه داده‌های جعلی یا دستکاری شده به عنوان نتایج واقعی.
• ارسال همزمان: ارسال همزمان همان مقاله به چند مجله.

 

• پیامدهای سرقت ادبی و سوء رفتار
  ویراستاران مجله هرگونه سرقت ادبی یا سوء رفتار اخلاقی مشکوک را بررسی خواهند کرد. بسته به شدت تخلف، پیامدها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
• رد مقاله یا پس‌گیری مقاله منتشر شده.
• ممنوعیت ارسال مقالات آینده توسط همه نویسندگان درگیر.
• اطلاع‌رسانی به مؤسسات نویسندگان و/یا نهادهای نظارتی مربوطه.
• اطلاع‌رسانی عمومی درباره سوء رفتار در مجله.
• ارتباط رسمی سوء رفتار به ویراستاران مجلات دیگر، پایگاه‌های داده و سازمان‌های مرتبط (مانند وزارت علوم، تحقیقات و فناوری(.

 

• انتشار چندگانه، تکراری یا همزمان
  به طور کلی، مقالاتی که یک پژوهش را توصیف می‌کنند نباید در بیش از یک مجله منتشر شوند. ارسال همزمان یک مقاله به چند مجله، رفتاری غیر اخلاقی در نشر محسوب شده و غیرقابل قبول است. مقالاتی که قبلاً به عنوان آثار دارای حق نشر منتشر شده‌اند، نمی‌توانند ارسال شوند. مقالاتی که در حال بررسی در این نشریههستند نباید تا پایان فرایند داوری به مجلات دیگر ارسال شوند. در موارد خاصی برای برخی آثار خلاقانه ممکن است استثنا قائل شوند؛ در این موارد نویسندگان باید با ویراستار مشورت کنند.
• ارجاع به منابع
  نویسندگان باید به طور صحیح از کارهای دیگران تقدیر کنند. تمامی نشریاتی که در شکل‌گیری کار گزارش‌شده تأثیرگذار بوده‌اند باید ذکر شوند. اطلاعات به‌دست‌آمده به صورت خصوصی (مثلاً از طریق گفتگو، مکاتبه یا بحث با افراد ثالث) بدون اجازه کتبی صریح منبع نباید استفاده شود. اطلاعات به‌دست‌آمده از خدمات محرمانه، مانند داوری مقالات یا درخواست‌های مالی، بدون اجازه کتبی صریح نویسنده آن اثر نباید به کار رود.
• نویسندگی
  نویسندگی باید محدود به کسانی باشد که سهم قابل توجهی در طراحی، اجرا یا تفسیر مطالعه داشته‌اند. همه مشارکت‌کنندگان مهم باید به عنوان هم‌نویسنده ذکر شوند. افرادی که در برخی جنبه‌های مهم پروژه مشارکت داشته‌اند باید در بخش «مشارکت‌کنندگان» یا «تقدیر و تشکر» ذکر شوند.
  نویسنده مسئول مکاتبات باید اطمینان حاصل کند که تمام هم‌نویسندگان مناسب (و تنها آنها) در مقاله حضور دارند.
  همه هم‌نویسندگان باید نسخه نهایی مقاله را بازبینی و تأیید کرده و با ارسال آن برای انتشار موافقت کنند.
  همه نویسندگان مسئولیت محتوای مقاله و نتایج آن را به‌طور مشترک بر عهده دارند.
  اعضای هیئت علمی باید در صورتی که مقاله مستقیماً از پایان‌نامه یا تز دانشجو استخراج شده باشد، دانشجو را به عنوان نویسنده اصلی ذکر کنند.
  نویسنده مسئول مکاتبات باید قبل از ارسال مقاله، رضایت همه هم‌نویسندگان را تأیید کند.
• افشای تعارض منافع
  نویسندگان باید در مقاله خود هر گونه تعارض مالی یا مادی که ممکن است بر نتایج یا تفسیر آن‌ها تأثیر بگذارد را افشا کنند. تمام منابع مالی پروژه باید اعلام شود.
  نمونه‌های تعارض منافع شامل استخدام، مشاوره، مالکیت سهام، حق‌الزحمه، شهادت تخصصی پرداخت‌شده، درخواست‌ها یا ثبت اختراعات، و کمک‌های مالی هستند. تعارضات احتمالی باید در اولین مرحله ممکن به ویراستار اعلام شود. خوانندگان حق دارند بدانند که تحقیقات توسط چه کسی تأمین مالی شده و نقش تأمین‌کنندگان چه بوده است.

اشتباهات اساسی در آثار منتشر شده:
اگر نویسنده خطا یا نادرستی مهمی در اثر منتشر شده خود کشف کند، موظف است فوراً ویراستار مجله را مطلع کرده و در اصلاح یا پس‌گیری مقاله همکاری کند. اگر ویراستار توسط شخص ثالث از خطای مهمی مطلع شود، نویسنده باید فوراً مدارک صحت مقاله را ارائه دهد یا در اصلاح یا پس‌گیری همکاری کند.

بازبینی داوری دو-کور (Double-Blind Peer Review)
فصلنامه بحران پژوهی جهان اسلام از فرآیند بازبینی داوری دو-کور استفاده می‌کند، به این معنی که هویت نویسندگان و داوران برای یکدیگر مخفی است.

• مسئولیت‌های نویسندگان:
• نویسندگان باید محرمانگی این فرآیند را رعایت کنند و هویت خود را به داوران اعلام نکنند.
• مقالات باید به گونه‌ای تهیه شوند که هویت نویسندگان قابل شناسایی نباشد. هرگونه اطلاعاتی که می‌تواند نویسندگان را شناسایی کند (در متن، تقدیر و تشکر، یا ویژگی‌های فایل) باید قبل از ارسال حذف شود.
• نویسندگان نباید نسخه ارسال شده مقاله را در سایت‌های شخصی، سرورهای پیش‌چاپ یا شبکه‌های اجتماعی قرار دهند که باعث آشکار شدن هویت آن‌ها برای داوران شود.
• نویسندگان نباید داورانی را پیشنهاد دهند که به صورت شخصی می‌شناسند یا با آن‌ها تعارض منافع دارند.

 

• تعارض منافع در داوری
  برای اطمینان از ارزیابی منصفانه، نویسندگان موظف به اعلام هرگونه تعارض منافع احتمالی با ویراستاران یا داوران در زمان ارسال هستند.

نمونه‌های تعارض منافع عبارت‌اند از:

• داوری که از همان مؤسسه یا دانشگاه یکی از نویسندگان است.
• همکاری اخیر یا فعلی (مثلاً هم‌نویسندگی یا عضویت در همان کمیته پایان‌نامه).
• رابطه شخصی یا تعصب شخصی شدید شناخته‌شده.
• مقالات ارسال‌شده توسط ویراستاران، اعضای هیئت تحریریه یا داوران توسط یک ویراستار مستقل بررسی و توسط داوران خارجی داوری می‌شود تا تعارض منافع جلوگیری شود.

 

• دقت و صحت
  نویسندگان مسئول کل محتوای مقاله خود هستند. باید گزارش دقیق و عینی از پژوهش انجام‌شده و اهمیت آن ارائه دهند. نتایج باید به طور کامل و شفاف گزارش شود، بدون حذف داده‌های مرتبط، چه حمایت‌کننده نتایج مورد انتظار باشند یا خیر.
  مقاله باید جزئیات و منابع کافی داشته باشد تا سایر پژوهشگران بتوانند به داده‌ها دسترسی یافته و مطالعه را تکرار کنند. مفروضات، نظریه‌ها، روش‌ها و پروتکل‌های مرتبط باید واضحاً اعلام شوند.
  اگر نویسنده خطای مهمی در اثر ارسال‌شده یا منتشر شده خود کشف کند، باید فوراً ویراستار مسئول را مطلع کرده و کاملاً همکاری کند تا اصلاح یا پس‌گیری انجام شود.
• تحقیقات اخلاقی و حقوق بشر
  نویسندگان مسئول اطمینان از رعایت استانداردهای اخلاقی در تحقیقات با انسان‌ها هستند. این شامل حفظ حریم خصوصی، رعایت نفع رسانی، و حمایت از کرامت، آزادی و رفاه انسان‌ها است. مطالعات با مشارکت‌کنندگان انسانی (مانند مطالعات میدانی، شبیه‌سازی‌ها، مصاحبه‌ها) باید مطابق با مقررات حقوق بشر و دستورالعمل‌های اخلاقی مؤسسه انجام شود. ممکن است ارائه مدرک تأیید اخلاقی لازم باشد.
• به موقع بودن
  انتظار می‌رود نویسندگان به درخواست‌های تحریریه (مانند بازبینی، ویراستاری) به‌موقع پاسخ دهند. اگر نویسنده نتواند در زمان مشخص (معمولاً حداکثر یک ماه) پاسخ دهد، باید فوراً با ویراستار مسئول تماس گرفته و درخواست تمدید زمان یا انصراف از فرایند داوری را ارائه کند.

 

۲- مسئولیت ویراستار

• مسئولیت اصلی ویراستار

        تصمیم‌گیری درباره اینکه کدام مقالات برای انتشار در مجله پذیرفته شوند، است. ویراستاران باید اطمینان حاصل کنند که این تصمیم‌ها صرفاً بر اساس شایستگی علمی و آکادمیک مقاله گرفته شود و تحت تأثیر عوامل غیرمرتبط مانند نژاد، جنسیت، باورهای مذهبی یا سیاسی، قومیت یا تابعیت نویسنده قرار نگیرد.

• محرمانگی
  اطلاعات مربوط به مقاله ارسال شده باید محرمانه نگه داشته شود. ویراستار تنها می‌تواند این اطلاعات را در صورت نیاز یا ضرورت به نویسنده مسئول، داوران، داوران احتمالی، اعضای هیئت تحریریه و ناشر اطلاع دهد.
• افشاگری و تعارض منافع
  مواد منتشرنشده از یک مقاله ارسال شده نباید بدون اجازه کتبی صریح نویسنده در تحقیقات ویراستار یا داور مورد استفاده قرار گیرد. ویراستاران و داوران باید از بررسی مقالاتی که در آنها تعارض منافع ناشی از روابط رقابتی، همکاری یا روابط دیگر با هر یک از نویسندگان، شرکت‌ها یا مؤسسات مرتبط با مقاله وجود دارد، خودداری کنند. ویراستاران باید طبق رویه تعیین‌شده در نمودار فرآیندی COPE عمل کرده و به شکایات به سرعت پاسخ دهند و مسیر روشنی برای ارتقاء شکایات فراهم کنند.
• استقلال تحریریه
  ویراستاران باید استقلال تصمیمات تحریریه خود را حفظ کنند و اطمینان دهند که نویسندگان آزادانه دیدگاه‌های خود را بیان کنند. مسئولیت پذیرش یا رد مقاله بر عهده ویراستار است و این تصمیم باید بر اساس دامنه موضوع، اصالت و توصیه‌های داوران اتخاذ شود. مقالاتی که به وضوح نامناسب هستند می‌توانند بدون داوری خارجی رد شوند.
• بی‌طرفی
  ویراستاران باید مقالات را محرمانه، سازنده و بی‌طرفانه ارزیابی کنند. فرایند داوری باید صرفاً بر اساس شایستگی علمی باشد. ویراستاران باید بدون تعصب عمل کنند و از حمایت شخصی یا ایدئولوژیک اجتناب کنند.
• تعارض منافع
  ویراستاران باید از اقداماتی که تعارض منافع واقعی یا ظاهری ایجاد می‌کند، پرهیز کنند. برای مثال، ویراستار نباید مقاله‌ای را منتشر کند که به درستی شناسایی، داوری و انتخاب نشده باشد. برای مدیریت تعارض‌های احتمالی، ویراستار باید داوری هر مقاله‌ای که در آن تعارض منافع وجود دارد را به فرد واجد شرایطی مانند ویراستار سابق یا عضو هیئت تحریریه واگذار کند. ویراستاران باید از رسیدگی به مقالاتی که به دلیل روابط رقابتی، همکاری، مالی یا سایر ارتباطات با نویسندگان، شرکت‌ها یا مؤسسات مرتبط تعارض دارند، خودداری کنند.

نمونه‌هایی از روابطی که ممکن است تعارض منافع محسوب شوند:

• نویسنده و ویراستار هر دو در یک مؤسسه استخدام باشند.
• ویراستار عضو کمیته پایان‌نامه نویسنده بوده باشد یا بالعکس.
• ویراستار و نویسنده همکار فعلی یا هم‌نویسنده در دو سال گذشته باشند.

 

فرم‌های نویسندگان:
هنگام ارسال مقاله، لطفاً مطمئن شوید که همه نویسندگان فرم‌های زیر را امضا و بارگذاری کرده‌اند:

• فرم تعارض منافع (کلیک کنید)
•  فرم تعهد اخلاقی ( کلیک کنید) 

• بازبینی دوسوکور
  مجله از فرآیند بازبینی داوری دو-کور استفاده می‌کند، به این معنی که هویت نویسندگان و داوران برای یکدیگر پنهان است. معیارهای ارزیابی و دستورالعمل‌های داوران باید به وضوح و مختصر بیان شود.
• محرمانگی در داوری
  ویراستاران و اعضای هیئت تحریریه نباید هیچ اطلاعاتی درباره مقاله ارسال شده را به جز نویسنده مسئول، داوران و ناشر افشا کنند. باید رویه‌های رسمی برای حفظ محرمانگی فرآیند ارزیابی وجود داشته باشد. ویراستاران مسئول حفظ محرمانگی فرآیند داوری دو-کور و جلوگیری از افشای هویت نویسندگان یا داوران هستند. هویت داور تنها با اجازه صریح او می‌تواند فاش شود. استفاده از مواد منتشرنشده مقاله ارسال شده در تحقیقات شخصی ویراستار بدون رضایت کتبی نویسنده ممنوع است. اطلاعات یا ایده‌های محرمانه به دست آمده از فرآیند داوری باید محرمانه نگه داشته شده و برای منافع شخصی استفاده نشود.
• کیفیت ارزیابی
  معمولاً دو داور برای ارزیابی هر مقاله دعوت می‌شوند. ویراستار مسئول ارزیابی کیفی تمام نظرات است. ویراستار ممکن است قبل از ارسال نظرات به نویسنده، تغییرات حداقلی مانند حذف مواردی که هویت داور را فاش می‌کند یا زبان غیرحرفه‌ای را انجام دهد. نظرات غیرسازنده یا نامناسب ممکن است به کلی حذف شوند.
  کیفیت نظرات، از جمله رتبه‌بندی‌ها، امتیازات و دیگر شاخص‌های عملکرد، به‌طور دوره‌ای توسط ویراستار ارزیابی می‌شود تا عملکرد بهینه مجله را تضمین کند. این داده‌ها در تصمیم‌گیری درباره تمدید همکاری با داوران و واگذاری بررسی‌های آینده موثر است. داده‌های عملکرد داوران فقط در دسترس ویراستاران بوده و محرمانه نگه داشته می‌شود.
• به موقع بودن
  برای اطمینان از ارزیابی سریع مقاله و پاسخگویی به موقع به سوالات نویسندگان درباره وضعیت مقاله، ویراستاران باید ارزیابی اولیه را به سرعت انجام داده و داوران را انتخاب کنند. نویسندگان باید ظرف مهلت تعیین‌شده (ترجیحاً حداکثر یک هفته پس از ارسال مقاله) از وضعیت ارزیابی مطلع شوند.
• کیفیت تصمیم‌گیری
  ویراستاران مسئول برقراری ارتباط شفاف تصمیمات تحریریه با نویسندگان هستند. نامه‌های تصمیم باید کیفیت بالایی داشته باشند، نظرات داوران را خلاصه و توصیه‌های سازنده اضافی ارائه دهند. ویراستاران نباید صرفاً نظرات داوران را بدون توضیح و خلاصه تصمیم ارسال کنند.
• اصلاحات و صداقت
  اگر ویراستار مدارک قانع‌کننده‌ای دال بر وجود اشتباهات مهم یا مفاهیم نادرست در مقاله منتشرنشده دریافت کند، باید نویسنده را مطلع کرده و روند رفع مشکل را آغاز کند. اگر مقاله منتشر شده دارای چنین اشکالاتی باشد، ویراستار باید به سرعت اقدامات اصلاحی مانند انتشار اصلاحیه، پس‌گیری مقاله یا انتشار بیانیه نگرانی را انجام داده و این موضوع را به وضوح به خوانندگان اطلاع دهد.
• اختیار
  ویراستار مسئول نهایی و دارای بالاترین اختیار درباره محتوای مجله است. وی باید به همه ذینفعان از جمله خوانندگان، نویسندگان، داوران و کارکنان تحریریه احترام بگذارد و تلاش کند محتوای مجله صادقانه، درست و در حال بهبود مستمر باشد. ویراستار مسئول انتخاب اعضای هیئت تحریریه بر اساس ارزیابی کتبی، تعریف واضح نقش‌ها و ارزیابی منظم عملکرد آنها است.
• مدیریت و عملیات مجله
  ویراستار باید مدیریت عملیات مجله را با توجه به جنبه‌های مختلف از جمله سیاست‌ها، مسائل فنی، مالی و مدیریتی انجام دهد. عملکرد مجله سالانه بر اساس شاخص‌هایی مانند حجم ارسال، نرخ پذیرش، فواصل انتشار و درصد مقالات ارسال شده به داوری بین‌المللی ارزیابی می‌شود. این شاخص‌ها برای ارزیابی کارایی فرایند تحریریه و هدایت بهبود مستمر استفاده می‌شوند.

 

۳- مسئولیت داوران

• هدف از داوری همتا
  هدف اصلی داوری همتا کمک به ویراستار و هیئت تحریریه در تصمیم‌گیری درباره انتشار مقالات است. هدف ثانویه اما حیاتی، کمک به نویسنده برای بهبود کیفیت اثر ارسالی است.
• به موقع بودن
  داوران باید فقط در صورتی دعوت به داوری را بپذیرند که واجد شرایط ارزیابی مقاله بوده و بتوانند ارزیابی خود را در زمان تعیین‌شده توسط ویراستار تحویل دهند. اگر نتوانند این شرایط را رعایت کنند، باید سریعاً از فرایند خارج شوند.
• محرمانگی
  مقالات در حال داوری اسناد محرمانه هستند. داوران نباید درباره آنها با کسی صحبت کنند یا از اطلاعات آن بدون تأیید صریح ویراستار استفاده کنند.
• افشاگری و تعارض منافع
  داوران باید از داوری مقالاتی که در آنها تعارض منافع ناشی از روابط رقابتی، همکاری، مالی، سازمانی یا شخصی با نویسندگان، شرکت‌ها یا مؤسسات مرتبط وجود دارد، خودداری کنند. اگر داور به تعارض احتمالی برخورد کند — مثل داوری مقاله‌ای بسیار مشابه در جای دیگری — باید موضوع را به ویراستار اطلاع دهد تا اقدام مناسب اتخاذ شود. در فرآیند داوری دو-کور، اگر داور هویت نویسنده را بشناسد و تعارض منافع وجود داشته باشد، باید آن را به ویراستار اطلاع دهد. ویراستاران و اعضای هیئت تحریریه باید از بررسی مقالاتی که تعارض منافع دارند خودداری کنند و نباید از اطلاعات منتشرنشده مقاله برای تحقیقات خود استفاده کنند.
• استانداردهای عینی بودن
  نظرات داور باید عینی و سازنده باشند. ارزیابی‌ها باید بر اساس شایستگی علمی اثر باشد و با شواهد و استدلال منطقی پشتیبانی شود. انتقاد شخصی از نویسنده نامناسب است.
• شناخت منابع
  داوران باید آثار منتشرشده مرتبط که نویسندگان ذکر نکرده‌اند را شناسایی کنند. هر ادعایی مبنی بر اینکه مشاهده یا استدلالی قبلاً گزارش شده باید با ارجاع مناسب همراه باشد. داوران همچنین باید به ویراستار اطلاع دهند اگر تشابه یا همپوشانی قابل توجهی بین مقاله بررسی‌شده و مقاله منتشرشده دیگری وجود دارد که از آن آگاه هستند.
• تعهد متقابل
  داوری همتا رکن اصلی حرفه‌ای‌گری علمی است. پژوهشگرانی که از این فرایند با ارسال کار خود بهره می‌برند، انتظار می‌رود در صورت امکان به درخواست‌های داوری مجله پاسخ مثبت دهند.
• حق امتناع
  داوران حق و مسئولیت دارند در صورتی که احساس کنند واجد شرایط نیستند، تعارض منافع دارند یا نمی‌توانند مهلت مقرر را رعایت کنند، درخواست داوری را رد کنند. اگر مقاله‌ای را قبلاً برای مجله دیگری داوری کرده‌اند، باید ویراستار را در جریان بگذارند.
• داوری دوسوکور
  این مجله از فرآیند داوری دو-کور استفاده می‌کند. داوران باید نهایت تلاش خود را برای حفظ ناشناسی انجام دهند. نباید هویت خود را به نویسنده اطلاع دهند و نباید سعی کنند هویت نویسنده را کشف کنند.
• حرفه‌ای‌گری و بی‌طرفی
  داوران باید مقالات را عینی، منصفانه و حرفه‌ای ارزیابی کنند و از هرگونه تعصب شخصی یا حرفه‌ای اجتناب کنند.
• دقت و وضوح
  داوران باید بازخوردی روشن، کامل و مستدل ارائه دهند. نظرات باید صادقانه و منسجم باشد، دلیل منطقی برای توصیه خود به ویراستار ارائه دهند و به نویسنده راهکارهای عملی برای بهبود مقاله بدهند.
• وقت‌شناسی
  داوران باید ارزیابی خود را در مهلت توافق‌شده تحویل دهند. اگر پیش‌بینی می‌کنند تأخیر قابل توجهی (معمولاً بیش از یک ماه)رخ دهد، باید فوراً با ویراستار تماس بگیرند تا یا تمدید مهلت درخواست کنند یا دعوت به داوری را رد کنند تا داور دیگری جایگزین شود.

 

۴-حق نشر و مجوز

• مجوز
  فصلنامهبحران پژوهی جهان اسلام  یک نشریه کاملاً دسترسی آزاد است. همه مقالات بلافاصله پس از انتشار تحت شرایط مجوز بین‌المللی Creative Commons Attribution License 4.0 (CC-BY 4.0) منتشر می‌شوند. مجوزدارها مجازند مقاله را کپی، توزیع، نمایش دهند و آثار مشتق‎‌شده ایجاد کنند، به شرطی که مقاله اصلی منتشرشده به درستی ارجاع داده شود.
• حق نشر
  نویسندگان حق نشر را حفظ کرده و حقوق تجاری را به ناشر منتقل می‌کنند.
  نویسندگان حق دارند نسخه مقاله را در فعالیت‌های آموزشی خود، وب‌سایت‌های شخصی، وب‌سایت‌های مؤسسه یا تأمین‌کننده خود استفاده کنند، مشروط به ارجاع کامل به نسخه نهایی منتشرشده در این مجله.
  نویسندگان می‌توانند مقاله منتشرشده را برای اهداف حرفه‌ای یا شغلی خود استفاده کنند به شرط آنکه انتشار در مجله را ذکر کنند.
  اگر تخلف حق نشر یا سرقت ادبی در هر مرحله — از بازبینی تا ارزیابی، یا حتی پس از پذیرش و انتشار — شناسایی شود، این موضوع به‌طور عمومی در وب‌سایت مجله اعلام خواهد شد و همچنین به کمیته انضباطی دانشگاه نویسنده مسئول یا مراجع قانونی مربوط گزارش می‌شود.

بررسی اصالت: مجله از نرم‌افزار تطبیق متن و پایگاه‌های علمی معتبر برای بررسی اصالت آثار ارسالی استفاده می‌کند.
درصد شباهت باید کمتر از ۱۵٪ باشد. این مجله از سیستم بررسی شباهت سامیم نور برای یافتن تشابهات استفاده می‌کند.

 

۵-رضایت آگاهانه
برای پژوهش‌هایی که شامل شرکت‌کنندگان انسانی هستند، نویسندگان باید حق حفظ حریم خصوصی را رعایت کنند. اطلاعات قابل شناسایی (مثل نام‌ها، حروف اول، عکس‌ها) نباید بدون رضایت کتبی آگاهانه از شرکت‌کننده (یا والدین/قیم او) منتشر شود. رضایت فقط زمانی موجه است که اطلاعات قابل شناسایی برای اهداف علمی ضروری باشد.
رضایت آگاهانه برای انتشار به این معناست که هر شرکت‌کننده قابل شناسایی باید پیش از انتشار، نسخه مقاله را مشاهده کند. نویسندگان باید به شرکت‌کنندگان اطلاع دهند که مطالب قابل شناسایی ممکن است به‌صورت آنلاین و چاپی منتشر شود. رضایت کتبی باید مطابق با قوانین و مقررات محلی نزد فصلنامه، نویسندگان یا هر دو آرشیو شود.

 

۶-سیاست مقابله با سرقت ادبی (پلجریسم)
فصلنامه بحران پژوهی جهان اسلام به کدهای اخلاقی و بهترین روش‌های کمیته اخلاق نشر (COPE) پایبند است. ما سرقت ادبی را نقض جدی اخلاق نشر می‌دانیم.
نویسندگان باید آثار کاملاً اصیل ارائه دهند. هرگاه از آثار یا ایده‌های دیگران استفاده می‌شود، باید به درستی ارجاع داده شود.

موارد زیر به‌عنوان سرقت ادبی غیرقابل قبول شناخته می‌شود:

• کپی یا پارافریز (بازنویسی) بخش‌های قابل توجهی از کار دیگران بدون ارجاع.
• ادعای نتایج پژوهشی که توسط دیگران انجام شده است.
• ارسال مقاله‌ای که ترکیبی از مطالب منتشرشده قبلی است بدون تفسیر و نویسندگی اصیل.

نویسندگان باید اطمینان حاصل کنند که مقاله‌شان:

• کار اصلی و نوآورانه را توصیف می‌کند.
• عاری از سرقت ادبی است.
• قبلاً به هیچ زبانی منتشر نشده است.
• تمامی منابع و کلمات استفاده شده از دیگران را به درستی ارجاع داده است.

قوانین حق نشر باید رعایت شود و برای بازتولید مطالب دارای حق نشر (مانند جداول، شکل‌ها، نقل‌قول‌های طولانی) اجازه لازم اخذ شود. کمیته تحریریه حق بررسی تمامی آثار ارسال شده برای تشخیص سرقت ادبی را دارد. مقالاتی که شاخص شباهت کلی آنها ۱۵٪ یا بیشتر باشد، رد می‌شوند. همچنین مشابهت از هر منبع منفرد نباید بیش از ۲٪ باشد.

 

۷-سیاست بررسی سرقت ادبی
تمامی مقالات ارسال شده باید فاقد محتوای سرقت شده باشند. نویسندگان موظف‌اند پیش از ارسال، با استفاده از نرم‌افزارهای تشخیص سرقت ادبی، چک مشابهت انجام دهند.

اگر سرقت ادبی تشخیص داده شود:

• کمیته تحریریه به نویسندگان اطلاع داده و درخواست توضیح و اصلاح می‌کند.
• اگر پاسخ نویسندگان در زمان معقول رضایت‌بخش نباشد، مقاله رد شده و نویسندگان به مدت ۲ سال از ارسال مقاله محروم می‌شوند.
• در صورت نگرانی‌های جدی اخلاقی، فصلنامهطبق دستورالعمل‌های COPE عمل خواهد کرد.

 

• تعریف سرقت ادبی
  سرقت ادبی عبارت است از استفاده از ایده‌ها، کلمات یا مالکیت معنوی دیگران (منتشر شده یا نشده) بدون ارجاع یا اجازه مناسب، و ارائه آنها به عنوان اثر نو و اصیل. هدف و اثر آن گمراه کردن خواننده درباره سهم واقعی نویسنده است. این شامل هر منبعی مانند چکیده‌ها، درخواست‌های بودجه، پروپوزال‌ها و مقالات چاپ‌شده یا نشده می‌شود
• سرقت ادبی مستقیم:کپی برداری عین به عین بدون ارجاع.
• سرقت ادبی موزاییکی (یا پارافریز):استفاده از ایده‌ها و نظرات منبع اصلی همراه با چند کلمه یا عبارت بدون ارجاع مناسب.
• خودسرقت ادبی:استفاده مجدد نویسنده از بخش‌های قابل توجهی از آثار منتشرشده قبلی خود بدون ارجاع رسمی. این کار ممکن است ناخواسته باشد، اما می‌تواند حق نشر را نقض کرده و خوانندگان را درباره نوآوری اثر گمراه کند.
• مسئولیت‌های نویسندگان
  نویسندگان مسئول کامل اصالت و یکپارچگی اثر ارسالی خود هستند و باید:
• اطمینان حاصل کنند که مقاله اصیل، قبلاً منتشر نشده و در جای دیگری در حال بررسی نیست.
• تمامی منابع و ایده‌ها را به درستی ارجاع دهند و نقل قول کنند.
• اجازه کتبی برای بازتولید هرگونه ماده دارای حق نشر(شکل‌ها، جداول، عکس‌ها و غیره) را اخذ کرده و آن را همراه با مقاله ارسال کنند. تمامی تقدیرات لازم باید در مقاله درج شود.

روش گزارش سرقت ادبی برای گزارش موارد مشکوک به سرقت ادبی:

• به سردبیر نشریه‎ای که مقاله سرقت شده در آن منتشر شده اطلاع دهید.
• مقاله اصلی و مقاله سرقت شده را ارسال کنید و بخش‌های سرقت شده را مشخص نمایید.
• در صورت اثبات مستند، سردبیر بررسی انضباطی را آغاز می‌کند.
• سردبیر با سردبیر نشریهصاحب اثر اصلی تماس می‌گیرد تا موضوع را اصلاح کند.
• نویسنده متهم به سرقت باید توضیح رسمی ارائه دهد.
• اگر نویسنده در زمان تعیین شده پاسخ ندهد یا توضیح قانع‌کننده نداشته باشد، مقاله به طور دائم پس گرفته می‌شود.
• نویسنده حداقل برای پنج سال از ارسال مقاله محروم خواهد شد.
• رئیس موسسه مربوط به نویسنده از سوءرفتار مطلع خواهد شد.

 

• سیاست نشریه و مجازات‌ها
  فصلنامه بحران پژوهی جهان اسلام  مطابق با دستورالعمل‌های COPE عمل می‌کند. تمامی مقالات برای سرقت ادبی بررسی می‌شوند. مسئول بررسی ادعاها، سردبیر است که بسته به شدت تخلف اقدام می‌کند:
• سطح ۱:سرقت یک جمله کوتاه یا بخش کوچک بدون ارجاع

اقدام: هشدار به نویسندگان و درخواست اصلاح متن با ارجاع مناسب.

• سطح ۲:سرقت بخش قابل توجهی از اثر دیگر بدون ارجاع

اقدام: رد فوری مقاله و احتمال تحریم نویسندگان برای مدت زمان مشخص.

• سطح ۳:ارسال همزمان مقاله مشابه به چند نشریه

اقدام: رد فوری و مجازات مشابه سطح ۲.

تمام نویسندگان مقاله مسئول محتوای آن هستند و در صورت کشف سرقت ادبی، همگی تحت همان مجازات‌ها قرار می‌گیرند. برای مواردی که در بالا ذکر نشده یا تخلفات مکرر، هیئت تحریریه طبق دستورالعمل‌های  COPE و سیاست داخلی عمل خواهد کرد.

l شاخص‌های سرقت ادبی

نویسندگان باید به موارد رایج زیر که نشان‌دهنده سرقت ادبی هستند آگاه باشند:

• کپی‌برداری عین به عین:تکرار کلمات، جملات یا پاراگراف‌هایی از منبعی دیگر بدون استفاده از علامت نقل‌قول و ارجاع مناسب.
• بازتولید گسترده:بازتولید ایده‌های اصلی، پژوهش یا اثر خلاقانه نویسنده‌ای دیگر بدون اشاره به منبع، که می‌تواند حقوق نویسنده اصلی را نقض کند.
• پارافریز ناکافی:بازنویسی ایده‌ها، کلمات یا عبارات منبع بدون ذکر نام نویسنده اصلی. این نوع سرقت ادبی، نوعی دزدی فکری است حتی اگر توسط نرم‌افزارها قابل تشخیص نباشد.

 

۸-واکنش به ادعاهای سوءرفتار احتمالی

l تعریف سوءرفتار

سوءرفتار شامل فریب است که ممکن است عمدی، ناشی از بی‌توجهی جدی به پیامدها یا به دلیل ناآگاهی عمدی باشد. هدف اصلی این فریب عمدی است؛ بنابراین در بررسی فصلنامه، هم عمل انجام شده و هم قصد ظاهری فرد مورد توجه قرار می‌گیرد. خطاهای غیرعمدی به عنوان سوءرفتار شناخته نمی‌شوند.

رایج‌ترین انواع سوءرفتار علمی عبارتند از:

• جعلی‌سازی داده‌ها:از ساختن داده‌ها گرفته تا گزارش گزینشی فریبنده، حذف داده‌های متناقض یا سرکوب و تحریف عمدی داده‌ها.
• سرقت ادبی:تصاحب زبان، ایده‌ها یا اندیشه‌های دیگران بدون ارجاع و ارائه آنها به عنوان اثر اصلی .
• نادرستی در تعیین نویسندگی:اختصاص ناصحیح اعتبار، مانند حذف افراد مشارکت‌کننده، ارسال یک مقاله به چند نشریه، افزودن افراد بدون مشارکت، یا ارسال آثار چندنویسنده بدون رضایت همه نویسندگان.
• تصاحب نادرست ایده‌ها:استفاده نادرست از ایده‌های نوآورانه‌ای که از طریق کانال‌های محرمانه)مانند بررسی پروپوزال‌ها یا مقاله‌ها ( به دست آمده‌اند. تصاحب کامل چنین مطالبی سوءرفتار محسوب می‌شود.
• نقض اصول پژوهش:انحراف جدی از روش‌های پذیرفته شده در انجام پژوهش، از جمله دستکاری نادرست آزمایش‌ها برای کسب نتایج جانبدارانه، تحریف آماری یا تحلیلی فریبنده، یا گزارش نادرست نتایج.
• عدم رعایت قوانین:تخلفات جدی، مکرر و عمدی از قوانین و مقررات پژوهشی، شامل استفاده از بودجه، مراقبت از حیوانات، شرکت‌کنندگان انسانی، داروهای آزمایشی یا مواد خطرناک.
• رفتار نامناسب مرتبط با سوءرفتار:شامل اتهام‌زنی بدون مدرک یا آگاهانه نادرست، عدم گزارش سوءرفتار شناخته شده یا مشکوک، پنهان‌کردن یا تخریب اطلاعات مرتبط با تحقیق، و انتقام‌جویی علیه افراد دخیل در ادعا یا تحقیق. همچنین شامل ارائه اطلاعات نادرست درباره صلاحیت، تجربه یا دستاوردهای پژوهشی است.

 

9-واکنش به سوءرفتار احتمالی

ادعاهای سوءرفتار توسط کمیته‌ای متشکل از اعضای هیئت تحریریه با تخصص مرتبط و منصوب‌شده توسط سردبیر بررسی می‌شود. فصلنامه بر اساس دستورالعمل‌ها و نمودارهای فرایندی کمیته اخلاق نشر (COPE) اقدام می‌کند تا تحقیق منصفانه و کامل انجام شود. اقدامات مناسب بر اساس یافته‌های کمیته و توصیه‌های COPE اتخاذ خواهد شد.

 

۱۰-سیاست دسترسی آزاد

نشریه بحران پژوهی ججهان اسلام دسترسی آزاد فوری به محتوایش فراهم می‌کند و از اصول ابتکار دسترسی آزاد بوداپست حمایت می‌نماید که بر اساس آن، ادبیات پژوهشی داوری شده باید به‌صورت رایگان و عمومی در اینترنت در دسترس باشد.

این بدان معناست که هر کاربری می‌تواند مقالات را بخواند، دانلود کند، کپی نماید، توزیع کند، چاپ کند، جستجو کند، لینک دهد، آنها را برای فهرست‌بندی کاوش کند یا برای هر هدف قانونی دیگری بدون موانع مالی، حقوقی یا فنی فراتر از دسترسی معمول اینترنت استفاده کند. تمامی مقالات تحت مجوز آفرینندگی مردمی (Creative Commons Attribution 4.0 International - CC- BY- 4.0) منتشر می‌شوند.

 

مزایای دسترسی آزاد برای نویسندگان:

• حفظ حق نشر:نویسندگان حق نشر آثار خود را حفظ می‌کنند.
• دسترسی جهانی:دسترسی رایگان برای همه کاربران در سراسر جهان، که باعث افزایش دیده‌شدن، خوانده‌شدن و تأثیرگذاری می‌شود.
• افزایش تأثیر:موجب شناخته‌شدن بیشتر، پذیرش گسترده‌تر و استنادهای بیشتر به اثر منتشر شده می‌گردد.
• انتشار سریع:فرایند انتشار تسریع شده که پژوهش را بدون تأخیر در دسترس قرار می‌دهد.
• بایگانی و اشتراک‌گذاری:نویسندگان تشویق می‌شوند که پیش‎‌نسخه‎‌ها (pre-prints) را در مخازن نهادی بارگذاری کنند و نسخه نهایی منتشر شده را در وب‌سایت‌های خود قرار دهند.
• صرفه‌جویی اقتصادی:با پرداخت یک‌بار هزینه پردازش مقاله، انتشار آنلاین مادام‌العمر بدون هزینه اضافی برای خوانندگان تضمین می‌شود.

 

۱۱-سیاست اشتراک‌گذاری داده‌ها

فصلنامه بحران پژوهی جهان اسلام  سیاست پایه‌ای برای اشتراک‌گذاری داده‌ها دارد. ما متعهد به ایجاد فضای پژوهشی باز هستیم تا امکان بازتولید و بررسی تحقیقات فراهم شود. این شامل تشویق نویسندگان به اشتراک‌گذاری داده‌ها، نرم‌افزارها، الگوریتم‌ها، پروتکل‌ها، روش‌ها و مواد زیرساخت مقاله‌شان است، به شرطی که حقوق شرکت‌کنندگان انسانی و مسائل امنیتی و حفظ حریم خصوصی نقض نشود.

 

l سیاست برای نویسندگان

این نشریه از همه نویسندگان می‌خواهد داده‌های خود را در مخزن عمومی مناسب بایگانی کنند و در مقاله خود بیانیه دسترسی به داده (Data Availability Statement) درج نمایند. با این حال، نویسندگان مقالات پژوهشی اصلی، گزارش موردی و مقاله‌های ویژه موظف‌اند:

داده‌های بدون شناسه (de-identified) مرتبط با مقاله خود را در یک مخزن ثبت کنند.

بیانیه‌ای درباره دسترسی به داده‌ها ارائه دهند که شامل محل و نحوه دسترسی باشد.

l تعریف داده

برای این سیاست، «داده» به مواد دیجیتال زیرساخت نتایج مقاله اشاره دارد که می‌تواند شامل صفحه‌گسترده‌ها، فایل‌های متنی، ضبط‌ها یا متن مصاحبه، تصاویر، ویدئوها، خروجی نرم‌افزارهای آماری و کدهای کامپیوتری باشد. نویسندگان باید حداقل داده‌های لازم برای بازتولید نتایج مطالعه را منتشر کنند.

 

l مخازن داده

داده‌ها باید در مخزنی قرار گیرند که دسترسی عمومی داشته باشد و شناسه یکتای پایدار(مثلاً DOI) ارائه دهد. گزینه‌های مناسب شامل مخازن نهادی، عمومی (مانند  Figshare، Zenodo، Dryad) یا تخصصی است.

 

l بیانیه دسترسی به داده

این بیانیه باید قبل از فهرست منابع در مقاله درج شود و شامل موارد زیر باشد:

• محل داده (نام مخزن))
• شناسه یکتای داده (DOI، شماره دسترسی یا URL پایدار)
• هر دستورالعمل خاص برای دسترسی به داده‌ها

l روند ارسال

در هنگام ارسال مقاله، از نویسندگان پرسیده می‌شود که آیا داده‌ای به مقاله پیوست است یا خیر. در صورت مثبت بودن، شناسه پایدار داده باید ارائه شود. داده‌ها به طور رسمی داوری نمی‌شوند و نویسندگان مسئول کامل صحت و سلامت داده‌های خود هستند.

 

l یادداشت درباره بازبینی ناشناس

لطفاً بیانیه دسترسی به داده را از نسخه ناشناس شده مقاله برای داوری دو سو کور حذف کنید، چون ممکن است هویت نویسنده را آشکار کند.

 

l استثنائات

استثنائات تنها در موارد نادر مانند داده‌های محرمانه یا زمانی که اشتراک‌گذاری به حریم خصوصی شرکت‌کنندگان آسیب می‌زند، پذیرفته می‌شود. داده‌های محرمانه باید همیشه ناشناس شده باشند و نویسندگان در صورت شک باید با کمیته اخلاق مؤسسه خود مشورت کنند. حتی در صورت عدم امکان اشتراک داده، بیانیه‌ای درباره محدودیت‌ها باید ارائه شود.

نمونه بیانیه‌های دسترسی به داده:

• داده‌های مرتبط با این مطالعه در چارچوب علم باز (Open Science Framework) در [DOI/URL] در دسترس هستند.
• داده‌های پشتیبان نتایج این مطالعه به صورت آزاد قابلدسترسی در {نام مخزن}در [DOI/URL] شماره مرجع [number] موجود است.
• به دلیل محدودیت‌های حفظ حریم خصوصی، داده‌ها به صورت عمومی قابل دسترسی نیستند و فقط با درخواست منطقی از [نام نهاد] در دسترس می‌باشند.

l مزایای اشتراک‌گذاری داده:

•  حفظ داده‌ها: ثبت داده‌ها به حفظ بلندمدت آنها کمک می‌کند.
•  اعتبار: شناسه پایدار (مثلاً DOI) امکان ارجاع به داده‌ها را فراهم می‌کند و به پژوهشگران اعتبار می‌بخشد.
• ²کشف: داده‌های به اشتراک گذاشته شده امکان استفاده مجدد، متاآنالیز و کشف‌های جدید را میسر می‌کنند.
•  استحکام: داده‌های عمومی شفافیت، اعتبارسنجی و بازتولید تحقیقات را افزایش می‌دهد.
• کاربردپذیری:دسترسی وسیع‌تر به داده‌ها کاربردهای عملی پژوهش را تسهیل می‌کند.

l سطوح استاندارد اشتراک‌گذاری داده در نشریه

• پایه:تشویق به اشتراک‌گذاری داده و ارجاع آن در صورت امکان، همراه با بیانیه دسترسی به داده.
• اشتراک بر اساس درخواست منطقی:نویسندگان موافقت می‌کنند داده‌ها را در صورت درخواست معقول به اشتراک بگذارند.
• دسترسی عمومی:داده‌ها به صورت آزاد با مجوزی که نویسنده انتخاب می‌کند در دسترس قرار می‌گیرند.
• داده باز:داده‌ها به صورت آزاد و با مجوزی که امکان استفاده مجدد توسط هر شخص ثالث برای هر هدف قانونی را فراهم می‌کند، منتشر می‌شوند.
• داده باز و مطابق با FAIRداده‌ها به صورت آزاد با مجوز باز منتشر شده و مطابق با اصول FAIR (قابل یافتن، قابل دسترسی، قابل تعامل، قابل استفاده مجدد) هستند.

 

۱۲-ارجاع به داده‌ها

داده‌ها باید به صورت رسمی در فهرست منابع ) رفرنس‌ها(  مانند مقالات، کتاب‌ها و وب‌سایت‌ها ارجاع داده شوند. ارجاع به داده‌ها به‌ویژه برای داده‌های قرار گرفته در مخازن (repositories) ضروری است و باید علاوه بر ارجاع درون‌متنی (مانند کدهای GenBank)، در فهرست منابع نیز ارائه شود.

نشریه  بحران پژوهی جهان اسلام از فرمت پیشنهادی در بیانیه مشترک اصول ارجاع به داده‎ها ( Joint Declaration of Data Citation Principles) پیروی می‌کند:

نویسنده یا نویسندگان؛ سال انتشار؛ عنوان مجموعه داده؛ نام مخزن داده؛ نسخه (در صورت وجود)؛ شناسه پایدار (مانند DOI).

 

---

 نمودار دستورالعمل های کمیته اخلاق انتشار «COPE» به زبان فارسی

---

منشور اخلاق پژوهش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری