بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

تحلیل هرمنوتیکی ارتباط زمینه سیاسی با اندیشه محقق کرکی در حکومت صفویه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مربی، دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران
2 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر تحلیل هرمنوتیکی ارتباط زمینه سیاسی با  اندیشه‌های محقق کرکی، در حکومت صفویه می‌باشد. در این راستا از روش هرمنوتیک اسکینر استفاده شده است. نتایج نشان داد که در نتیجه تلاش‌های صفویان، ساختار دینی همراه با ساختار سیاسی شکل گرفت. حضور علمی مهاجر شیعی به ‌ویژه محقق کرکی با نگارش متون فقهی و دینی از یک‌سو و تربیت شاگردان بسیار از سوی دیگر، توانست مسیر گذار به هنجار جدید را مهیاء و شرایط را برای گسترش آن فراهم آورد. برای پی ‌بردن به تغییرات ساختاری در این دوره و متناسب با آن دگرگونی‌هایی که در عرصه تغییر تفسیر متون دینی مورد توجه قرار گرفت، باید به هرمنوتیک رجوع کرد. در دوره صفویه شاهد تکوین و تغییر ایدئولوژی یا هنجار مرسوم هستیم. بنابراین، هنگامی که به متون دینی دوره صفوی ورود می‌کنیم، با واژگان جدیدی مواجه می‎شویم که از تغییر ایدئولوژی حکایت دارند. در واقع حکومت صفوی با روش‌های مختلف و سیاست‌های گوناگون و با تدبیر فقهای شیعه، تلاش کرد تا هنجار مرسوم زمانه را تغییر دهد. فقها با تلاش‌های فراوان در کنار حکومت صفوی توانستند فقه شیعه را از بدعت‌های زمانه مانند مسلک صوفیانه، تفکر رهبران مذهبی عثمانی و... حفظ کنند و زمینه حضور پررنگ مردم و علمای شیعه در مسائل مختلف کشور را فراهم نمایند.
کلیدواژه‌ها

آقاجری، سید هاشم (1388). مناسبات دین و دولت در عصر صفوی. تهران: طرح نو.
اسکینر، کوینتن (1393). بنیادهای اندیشه سیاسی مدرن: رنسانس. ترجمه کاظم فیرزمند. تهران: آگاه، ج1.
اشراقی، احسان؛ علوی، نصرت خاتون (1393). وحدت مذهبی ایرانیان در دورۀ صفوی. شیعه‌شناسی، سال 12، شماره 47، ص 252 - 289.
بخشی استاد، موسی الرضا؛ بادکوبه، احمد؛ بیات، علی (1391). علم حدیث و تأثیر جریان‌های فکری در عصر صفویه بر آموزش آن در مدارس. شیعه‌شناسی، سال 10، شماره 40.
بخشی استاد، موسی الرضا؛ رضایی، رمضان (1393). نقش مدارس عصر صفویه در گسترش تشیع دوازده امامی. ادیان و عرفان، سال 47، شماره 2، ص216-197.
جعفریان، رسول (1379). دین، فرهنگ و سیاست در عرصۀ صفویه. قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، ج 2-3.
جعفریان، رسول (1388). سیاست و فرهنگ روزگار صفوی. تهران: علم، ج1.
صفت گل، منصور (1381). ساختار نهاد و اندیشه دینی در ایران عصر صفوی (تاریخ تحولات دینی ایران در سده‌های دهم تا دوازدهم قمری). تهران: خدمات فرهنگی رسا. 
کرکی (1413ق). قاطعة اللجاج فی تحقیق حل الخراج. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
کرکی (1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. تحقیق مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، ج1، 3.
میراحمدی، مریم (1369). دین و دولت در عصر صفوی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
نظری، محمدعلی (1395). تحلیل و نقد مبانی نظری تاریخ‌مندی قرآن با تأکید بر آرای اقبال و فضل الرحمان. رسالۀ دکتری. مجتمع آموزش عالی امام خمینی.
نوروزی، جمشید؛ رمضانی، شهرام (1394). علل تعاملات سلاطین صفوی با علمای شیعه و نتایج آن. پژوهشنامۀ تاریخ اسلام، سال 5، شماره 19، ص 24-5.
 
Aers, D. & Beckwith, S. (2003). Introduction: Hermeneutics and Ideology. Journal of Medieval and Early Modern Studies, 33(2), p.211-213.‏
Burns, T. (2011). Interpreting and appropriating texts in the history of political thought: Quentin Skinner and poststructuralism. Contemporary Political Theory, 10(3), p.313-331
Giannakopoulos, G. & Quijano, F. (2012). On politics and history: A discussion with Quentin Skinner. Journal of Intellectual History and Political Thought,1(1), p.7-31
Pocock, J.G.A. (1985). Virtue, commerce, and history: essays on political thought and history, chiefly in the eighteenth century (Vol. 2). Cambridge University Press.
Pocock, J.G.A. (1987). The ancient constitution and the feudal law: a study of English historical thought in the seventeenth century (Vol. 276). Cambridge University Press.
Sebastián, J.F. & Skinner, Q. (2007). Intellectual history, liberty and republicanism: an interview with Quentin Skinner. Contributions to the History of Concepts, 3(1), p.103-123.
Skinner, Q. (1969). Meaning and Understanding in the History of Ideas. History and theory, 8(1), p.3-53.
Skinner, Q. (1972). Motives, intentions and the interpretation of texts. New literary history, 3(2), p.393-408.
Skinner, Q. (1978). The foundations of modern political thought: the age of reformation (Vol.1). United kingdom: Cambridge University Press.
Skinner, Q. (2012). Liberty before liberalism. Cambridge University Press.
Tully, J.H. (1983). The pen is a mighty sword: Quentin Skinner's analysis of politics. British Journal of Political Science, 13(4), p.489-509.
دوره 8، 20-21
بهار - تابستان
بهار 1400
صفحه 19-32

  • تاریخ دریافت 14 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری 06 دی 1400
  • تاریخ پذیرش 07 دی 1400