بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

نقش مشارکت سیاسی در تقویت هویت ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری علوم سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
چکیده
هدف این پژوهش، بررسی چگونگی نقش و تاثیر مشارکت سیاسی در تقویت هویت ملی می­باشد. روش پژوهش، توصیفی– تحلیلی، رویکرد آن نظری و شیوه­ گردآوری داده­ها به­صورت کتابخانه­ای می­باشد. نتایج نشان داد که به‌رسمیت‌ شناخته ‌شدن حق مشارکت سیاسی افراد جامعه از سوی نظام سیاسی، ارتباط اساسی‌ با میزان گرایش آنان نسبت به هویت ملی­ و تقویت آن دارد؛ به ­این صورت ­که فراهم ‌شدن زمینه‌های مشارکت فعالانه­­ افراد جامعه در عرصه سیاست از سوی نظام سیاسی می­تواند موجب تقویت گرایش آنان نسبت به هویت ملی­شان گردد و این موضوع در نهایت به تحکیم هویت ملی جامعه کمک خواهد کرد. به­ بیانی ­دیگر، هنگامی‌که مردم مجال مشارکت فعالانه در فرایندهای سیاسی را یافته و بتوانند با اطمینان خواسته‌های خود را ازطریق نهادهای مدنی به نظام سیاسی انتقال ­دهند و حکومت نیز به خواسته­های آن­ها در فرایندهای سیاستگذاری توجه نماید، اعتماد و اعتقاد اعضای جامعه نسبت به کشور و هویت ملی­­شان افزایش می­یابد و این مسئله به تحکیم هویت ملی آن جامعه کمک می­کند.   
کلیدواژه‌ها

احمدپور، خسرو؛ سراج­زاده، سیدحسین (1398). هویت ملی در ایران: مرور سیستماتیک مقاله­های علمی-پژوهشی. فصلنامه مطالعات ملی، شماره 78، ص 3-24.
احمدی، حمید (1390). بنیادهای هویت ملی ایرانی: چارچوب نظری هویت ملی شهروندمحور. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
ازغندی، علیرضا (1383). تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران 1357-1320. تهران: سمت.
ازغندی، علیرضا (1388). جزوه جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی.
اسمیت، آنتونی دی (1383). ناسیونالیسم: نظریه، ایدئولوژی، تاریخ. ترجمه منصور انصاری. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
اشرف، احمد (1395). هویت ایرانی: از دوران باستان تا پایان پهلوی. ترجمه و تدوین حمید احمدی. تهران: نشر نی.
افشانی، سیدعلیرضا؛ موسوی ندوشن، سیدمحمد (1396). بررسی رابطه بین «مصرف رسانه» و «هویت ملی» از دیدگاه جوانان 29-15 ساله شهر یزد در سال 1394. رسانه، دوره 28. شماره 1، ص 121-136.
بابایی‌فرد، اسدالله (1392). بحران هویت در جامعه معاصر ایران. تهران: چاپخش.
پورسعید، فرزاد (1386). گوناگونی و انسجام ملی در جامعه ایرانی. مطالعات راهبردی، دوره 10. شماره 35، ص 33-60.
ترکارانی، افشین؛ ساداتی‌نژاد، سیدمهدی (1397). شهروندی دین‌پایه؛ الگوی انسجام هویتی در ایران. مطالعات ملی، دوره 19، شماره 2، ص 61-82.
جوادی ارجمند، محمدجعفر؛ توکلیان، سیدمحسن؛ قمریان نصرآبادی، ناهید (1393). بررسی نقش هویت قومی بر امنیت پایدار: مطالعه موردی منطقه کردستان (قومیّت کرد). تحقیقات سیاسی بین‌المللی، دوره 6، شماره 21، ص 147-182.
حاجیانی، ابراهیم (1379). تحلیل جامعه­شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه. فصلنامه مطالعات ملی، سال 2، شماره 5، ص 193-228.
خدایی، ابراهیم؛ مبارکی، محمد (1387). سرمایه اجتماعی و هویت. رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شماره 16، ص193.
راش، مایکل (1388). جامعه و سیاست: مقدمه­ای بر جامعه­شناسی سیاسی. ترجمه منوچهر صبوری. تهران: سمت.
ربانی، جعفر (1381). هویت ملی. تهران: انتشارات انجمن اولیاء و مربیان.
رجایی، فرهنگ (1386). مشکله هویت ایرانیان امروز. تهران: نشر نی.
رضاپور قوشچی، محمد؛ نادری، محمود (1393). جهانی‌ شدن و تکثرگرایی قومی در ایران، چالش‌ها و فرصت‌ها. مطالعات راهبردی جهانی‌ شدن، دوره 5، شماره 14، ص 55-91.
زارع شاه‌آبادی، اکبر؛ عبداللهی قدسیه؛ فلک‌الدین، زهرا (1397). سنجش میزان آگاهی دانشجویان دانشگاه یزد از حقوق و وظایف شهروندی: درک احساس هویت جمعی. مطالعات ملی، سال 19، شماره 2، ص 97-112.
زهیری، علیرضا (1389). جمهوری اسلامی ایران و مسئله هویت ملی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
سریع‌القلم، محمود (1384). ایران و جهانی ‌شدن. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
سیدامامی، کاووس (1391). گوناگونی فرهنگی و ضرورت پاسداری از آن. مطالعات فرهنگ-ارتباطات. دوره 13، شماره 20، ص 169-191.
سیف­زاده، حسین (1388). پانزده مدل نوسازی، توسعه و دگرگونی سیاسی. تهران: نشر قومس.
شعبانی، رضا (1386). ایرانیان و هویت ملی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
عالم، عبدالرحمن (1374). فهم فرهنگ سیاسی. سیاست خارجی، سال 9، شماره 4.
عباس­زاده مرزبالی، مجید (1400). جهانی­ شدن، فضای مجازی و هویت ملی در ایران: چالش­ها و راهکارها. تهران: انتشارات کویر.
عباسی­ قادی، مجتبی؛ خلیلی ­کاشانی، مرتضی (1390). تاثیر اینترنت بر هویت ملی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
قاسمی، علی­اصغر؛ ابراهیم­آبادی، غلامرضا (1390). نسبت هویت ملی و وحدت ملی در ایران. راهبرد. شماره 59، ص 107-138.
قهرمانپور، رحمن (1385). نقش نهادهای مدنی در فرایند تکوین هویت ملی در ایران. در: داود غرایاق زندی. نهادهای مدنی و هویت در ایران. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
قوام، عبدالعلی (1382). چالش‌های توسعه سیاسی. تهران: قومس.
کریمی، علی (1390). درآمدی بر جامعه­شناسی سیاسی تنوع قومی؛ مسائل و نظریه­ها. تهران: سمت.
گل­محمدی، احمد (1389). جهانی­شدن، فرهنگ، هویت. تهران: نشر نی.
مالمیر، مهدی (1399). بنیان­ها و الزامات نظری سیاست­گذاری قومی: نوع­شناسی سیاست قومی بر مبنای مدل قدرت دولت-ملت. مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، دوره 10، شماره 37، ص 84-107.
میرمحمدی، داود (1394). فضای مجازی و تحولات هویتی در ایران. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
میلر، دیوید (1383). ملیت. ترجمه داود غرایاق­زندی. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
نظری، علی­اشرف؛ سازمند، بهاره (1390). مدل­ها، الگوها و راهکارهای مدیریت تنوعات هویتی. در: مجتبی مقصودی. نهادهای اجتماعی و همبستگی ملی. تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
نیازی، محسن؛ حسن­زاده، زهرا؛ محمدزاده، مهدی؛ ذوالفقاری، اکبر (1398). مشارکت سیاسی (از نظریه تا عمل)؛ نظریه­ها و استراتژی­ها. تهران: نقد فرهنگ.
واینر، مایرون (1380). مشارکت سیاسی: بحران فرایند سیاسی. در: لوسین پای و دیگران. بحران­ها و توالی­ها در توسعه سیاسی. ترجمه غلامرضا خواجه­سروی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
 
 
Diamond, L. (1997). Rethinking civil society.  Journal of Democracy, Vol. 5, No. 3, P. 4-17.
Poole, R. (2003). National Identity and citizenship. In: Martin Lins & Eduardo Mendieta. Identities. U.K. Black well publishing.
Verba, S. & Nie, N. (1972). Participation in America: Political Democracy and Social Equality. New York: Harper and Row.
Woodward, K. (2000). Questioning Identity: Gender, Class, Nation. London: Routledge.

  • تاریخ دریافت 19 تیر 1400
  • تاریخ بازنگری 22 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 13 مهر 1400