بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

نظام سیاسی در نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران
2 استاد، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی چگونگی و کیفیت تدوین نظام سیاسی از منظر امیرمومنان (ع) در نهج‌البلاغه است. این پژوهش با نگرش سیستمی به گزاره‌های سیاسی در نهج‌البلاغه و با روش توصیفی – تحلیلی انجام شده و نتایج حاکی از آن است که اصل نظام سیاسی با استناد به کلام علوی ضروری شمرده شده و اهداف مشخصی برای آن ترسیم می‌شود و با اصالت دادن به مرزهای اعتقادی و ایمانی، مرزهای جغرافیایی در آن محترم شمرده می‌شود. محوریت در شبکه قدرت بر شایستگان  قرار گرفته،  عناصر نظام سیاسی در دو بخش عناصر محوری و اقتضایی دارای اوصاف و رسالت‌های برجسته‌ای خواهند بود. مرکز تصمیم‌گیری با عنوان «امام و رهبر» قطب و محور نظام قرار می‌گیرد که دارای ویژگی‌ها و وظایف گسترده‌ای است و قلمرو اختیارات دولت ذاتاً به حریم عمومی اختصاص می‌یابد که با جریان قدرت طرفینی و دوسویه، شاهد بازخوردهای مثبت و منفی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.
نهج‌البلاغه (للصبحی صالح). شریف ‌الرضی. قم: هجرت، 1414ق.
ابطحی، سید حسین؛ عبد صبور، فریدون (1389). شایسته سالاری. تهران: نشر آزاد مهر.
ابن أبی الحدید، عبدالحمید بن هبه‌الله (1404ق). شرح نهج‌البلاغه لابن أبی الحدید. قم: اسماعیلیان، ج19.
اسکندری، مصطفی (1390). حکومت اسلامی و حریم خصوصی. قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.
جوادی آملی، عبدالله (1389). زن در آیینه جلال و جمال. قم: نشر اسراء، چاپ بیست و یکم.
دال، رابرت آلن (1378). درباره دموکراسی. ترجمه حسن فشارکی. تهران: شیرازه.
دانشگاه علامه طباطبایی و مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری (1380). مجموعه مقالات جایگاه و نقش زن در اندیشه و حکومت امام علی(ع). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
دلشاد تهرانی، مصطفی (1377). حکومت حکمت. تهران: خانه اندیشه جوان.
دلشاد تهرانی، مصطفی (1382). جمال دولت محمود، حکومت امام علی(ع) حکومت موفق تاریخ. تهران: دریا.
دور ماگن، ژان ایو؛ موشار، دانیل (1389). مبانی جامعه‌شناسی سیاسی. ترجمه عبدالحسین نیک‌گهر. تهران: آگه.
رضائیان، علی (1387). تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم. تهران: انتشارات سمت، چاپ هشتم.
فیرحی، داود (1391). نظام سیاسی و دولت در اسلام. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی در دانشگاه‌ها(سمت)، چاپ نهم.
کمالی، علیرضا (1394). ساختار سازمانی و تشکیلات حکومتی از دیدگاه امام علی(ع) .استاد راهنما: مجید معارف. دانشگاه معارف اسلامی.
محمدی ری شهری، محمد (1390). سیاستنامه امام علی(ع). ترجمه مهدی مهریزی. قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، چاپ دوم.
مطهری، مرتضی (1388). مجموعه آثار شهید مطهری. قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، ج3.
ملکوتیان، مصطفی (1383). جغرافیا و سیاست. قم: حق یاوران.
ملکشاهی، زهرا و دیگران (1393). بازکاوی سیاست علوی، روایتی نظام‌مند از آراء سیاسی امام علی(ع). پژوهشنامه حکمت اهل بیت(ع)، شماره 2، ص 37-54.
منصورنژاد، محمد (1381). مساله زن، اسلام و فمینیسم. تهران: برگ زیتون.
میرحیدر، دره (1371). مبانی جغرافیای سیاسی. تهران: سمت.
مینایی، مهدی (1386). مقدمه‌ای بر جغرافیای سیاسی ایران. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امورخارجه، چاپ سوم.
نقیب‌زاده، احمد (1390). درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی. تهران: سمت، چاپ نهم.

  • تاریخ دریافت 20 اسفند 1398
  • تاریخ بازنگری 06 اردیبهشت 1399
  • تاریخ پذیرش 24 اردیبهشت 1399