بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

تأثیر بحران پژوهی گروه های تکفیری در آینده سیاسی جهان اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه علوم سیاسی (اندیشه سیاسی) ، واحد همدان ، دانشگاه آزاد اسلامی ، همدان ، ایران
چکیده
در عصر کنونی و باتوجه به گسترش روز افزون علوم مختلف تعریف مفهومی به نام آینده پژوهی جایگاهی خاص را به خود اختصاص داده است. از آنجایی که اسلام دینی جهان شمول می‌باشد، پرداختن به آینده‌ی سیاسی آن و کشورهای اسلامی امری اجتناب ناپذیر است. پرداختن به این مهم از آن رو دارای اهمیت است که دشمنان اسلام در داخل و خارج از مرزهای جغرافیایی ممالک اسلامی به این گروه‌ها و فعالیت آنان چشم دوخته‌اند. این دیدگاه باعث شده است تا سوال اصلی مقاله بر این پایه استوار گردد که بحران پژوهی گروه‌های تکفیری چه تاثیری در آینده‌ی سیاسی جهان اسلام خواهد داشت؟ در پاسخ به این سوال فرضیه عنوان کرده است که پیش بینی تحرکات گروه‌ها و فرقه‌های تکفیری می‌تواند از خطرات جدی آن‌ها به منظور ضربه زدن بر پیکره‌ی سیاسی و فرهنگی اسلام جلوگیری کرده و فضای سیاسی در عرصه‌ی بین‌الملل را به نفع جهان اسلام تغییر دهد. روش پژوهش مقاله فوق بر اساس توصیفی – تحلیلی با تکیه بر متون کتابخانه‌ای و استفاده از منابع معتبر در بستر فضای مجازی می‌باشد. یافته های تحقیق حکایت از آن داردکه استفاده از تجربیات تاریخی اسلام در مقابله با گروه‌های تکفیری و تلفیق آن‌ها با نظریات نوین از جمله بحران پژوهی و آینده پژوهی در کنار تئوری‌هایی همچون آشوب، ستیز، بازی‌ها و پیچیدگی؛ جهان اسلام را در زمینه‌ی پیشگیری از آسیب چنین فِرَقی در امان نگاه داشته و باعث پیشرفت ممالک مسلمان در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی و... خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم
نهج ­البلاغه
امام خامنه ­ای. (1396). پاسخ رهبر انقلاب به نامه سرلشکر قاسم سلیمانی درباره پایان سیطره داعش. https://khl.ink/f/38249
آدمی، علی و نیک­نام، رضا. (1395). تأثیر تهدید گرو­های سلفی- تکفیری بر امنیت هستی شناختی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات سیاسی جهان اسلام، 5 (19)، 24-1
اخوان کاظمی، مسعود. صادقی، سید شمس ­الدین و نیکونهاد، ایوب. (1397). آینده‌پژوهی گروه­ های تکفیری و تأثیر آن­ها بر منازعات منطقه­ ای در غرب آسیا. پژوهش های راهبردی جهان سیاست، 6 (24)، 214-191 
اسپرینگز، توماس. (1370). فهم نظریه­ های سیاسی. فرهنگ رجایی، تهران؛ انتشارات آگاه.
برن، ژان. (1363). ارسطو و حکمت مشاء. ترجمه ابوالقاسم پورحسینی، تهران؛ امیرکبیر.
بل، وندل. (1391). مبانی آینده‌پژوهی. تقوی مصطفی و محسن محقق، تهران؛ موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
بیانیه­ی گام دوم انقلاب. (1397). امام خامنه­ای (حفظ­الله)؛ https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=41673
پدارم، عبدالرحیم و طبائیان، سیدکمال. (1392). روندهای حاکم بر آینده جهان اسلام. مطالعات سیاسی جهان اسلام، (5 و 6)، 24-10.
شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی. (1396). نامه‌ سرلشکر قاسم سلیمانی به رهبر انقلاب درباره پایان سیطره داعش. https://khl.ink/f/38253
حمیدی زاده، محمدرضا. (1390). نظریه زمان و آینده‌پژوهی بر اساس نظریه فهم و درک. مطالعات مدیریت راهبردی، (6)، 101-88.
حنفی، حسن و مرادی، مجید. (1384). چالش‌های هفت‌گانه جهان اسلام. پگاه حوزه، شماره 173.
هاشمی دولابی، قدیسه سادات. (1397). زمان در حکمت ارسطو و ابن‌سینا. چهارمین کنگره بین‌المللی فرهنگ و اندیشه دینی، دانشگاه قم.
زارعی، سعدالله. (1399). ماجرای پیش‌بینی حاج قاسم درباره شکل‌گیری داعش. https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=47018
صابری ، حسین. (1383). تاریخ فرق اسلامی. تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهی.
علی­پور، جواد. قیطاسی، سجاد و دارابی، مهدی. (1396). تأثیر اندیشه ­های ابن­ تمیمه بر خطوط فکری و خط‌ مشی گروه ­های سلفی تکفیری، اندیشه سیاسی در اسلام، (2)، 62-35
عیوضی، محمد رحیم. (1395). آینده‌پژوهی سیاسی. راهبرد، (79)، 198-177 .
مکارم شیرازی، ناصر. (1373). پیام قرآن. ج۸ ، قم؛ انتشارات نسل جوان.
مکارم ­شیرازی،­ ناصر. ­(1402). تفسیر­ صحیح ­از ­لا­حکم ­الا­لله. https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=25&lid=0&catid=23256&mid=246421
محمد شفیعی، محمدرضا. (1394). بحران و راهکارهای مدیریتی آن. دومین کنفرانس بین­المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، ترکیه، استانبول.
میری، سیدجواد. ابطحی، سیدمصطفی و پولادی، کمال. (1399). روانشناسی پیدایش گروه­ های تکفیری در عراق. جستارهای سیاسی معاصر، 1 (3)، 124- 93
هوشی سادات ، سید محمد. (1393). داعش، میراث سیاست غربی – عربی. مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات سیاسی.
Elmandjra, M. (2004). How will the Arab World be able to master its own independent developments?. https://english.kyodonews.net; 2004/09/25
Elmandjra, M. (2005). What future for Islam in Europe?. Valencia Chapter of the Club of Rome and the Islamic Cultural Center of Valencia; 2005/09/15
Hempel, C. (1996). Explanation in Science and in History. Pittsburgh, PA: University of Pittsburgh Press, pp. 7–33 .
O'Toole, J. (2015). futurology social scienc. https://www.Britannica.com/topic/futurology; 2015/09/05.
Stanford Encyclopedia of Philosophy. (2021). Understanding. https://plato.stanford.edu/entries/understanding/ ; 2021/05/06.
Wan Zakaria, Wan Fariza Alyati. (2013). Mahdi Elmandjra and the Future of the Muslim World.  International Journal of Islamic Thought, Universiti Kebangsaan Malaysia; vol 3; DOI: 10.24035/ijit.03.2013.009
Zagzebski, Linda Trinkaus. (1996).Virtues of the Mind: An Inquiry into the Nature of Virtue and the Ethical Foundations of Knowledge. New York, Cambridge University Press; doi:10.1017/CBO9781139174763 .
 
 
دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 28
فصل بهار
بهار 1402
صفحه 101-120

  • تاریخ دریافت 08 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 21 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 24 مرداد 1402