بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

سناریوهای آینده بحران کشمیر مبتنی بر منافع بازیگران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا (ص) ارتش
2 دکتری تخصصی جغرافیای سیاسی و استادیار دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) ارتش
3 دکتری علوم سیاسی و مدرس دانشگاه
چکیده
در قاره آسیا مناطق جغرافیایی بحران‌ساز و مناقشه‌انگیز بسیاری وجود دارند که برخی از آن‌ها میراث باقی‌مانده از استعمار بریتانیا است. هرکدام از این مناطق ظرفیت آن را دارند که به یک منازعه تمام عیار تبدیل شوند. کشمیر ازجمله مناطقی است که بیش از هفتاد سال محل مناقشه و منازعه دولت‌های منطقه جنوب آسیا (هند، پاکستان و چین) است و اختلاف دو کشور هند و پاکستان بر سر منطقه کشمیر تاکنون موجب وقوع سه جنگ در سال‌های 1948، 1965 و 1971 شده است. هدف پژوهش حاضر، پاسخگویی به این پرسش است که چه سناریوهایی برای آینده بحران کشمیر می‌توان ترسیم کرد؟ این مقاله با بهره‌گیری از روش تحلیل منافع بازیگر (ذینفع) - که یکی از روش‌های نسبتاً جدید در علم آینده‌پژوهی است- به این پرسش پاسخ داده‌ است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بر اساس منافع بازیگران اصلی و سهیم در بحران می‌توان سناریوهای رفراندوم استقلال کشمیر، حفظ وضع موجود، الحاق به هندوستان، الحاق به پاکستان، وقوع جنگ فراگیر بین هند و پاکستان و وقوع جنگ داخلی در کشمیر ترسیم کرد. محتمل‌ترین حالت واقع‌بینانه‌ای که برای آینده منطقه کشمیر می‌توان متصور بود، تداوم وضع وجود (بلاتکلیف ماندن منطقه کشمیر) و یا افزایش تنش‌ها بین دو کشور هند و پاکستان و به تبع آن شکل‌گیری حرکت‌های رادیکالی توسط جنبش‌ها و نهضت‌های مردمی و مسلمان در داخل کشمیر خواهد بود
کلیدواژه‌ها

اسدی، علی؛ اکبرامینی، علی و تاجری، منصور. (1397). پیامدها و آثار ژئواکونومیکی ناشی از توسعه بندر گوادر. فصلنامه علوم سیاسی، 14 (45)، 25-1.
افاضاتی، ندا. (1391). بررسی اصل تعیین حق سرنوشت ملت­ها. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم.
ادهیکاری، سودیپتو و کامل، موکول. (1389). کشمیر یک منازعه حل‌نشده بین هند و پاکستان. فصلنامه بین­المللی ژئوپلیتیک،6(20)، 107-58.
آقاجانی، احمد و عسگری، محمود. (1387). قدرت افکنی هند و ملاحظه­های امنیتی برای جمهوری اسلامی ایران. قم: نشر الکترونیکی موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان.
بزرگمهری، مجید. (1395). علل واگرایی در سازمان همکاری اسلامی. نشریه مطالعات سیاسی جهان اسلام، 5 (2)، 52-25.
بهنیانفر، احمدرضا. (1392). نقش شیعیان در تحولات سیاسی کشمیر. پژوهشنامه تاریخ، 8 (30)، 32-1.
جان احمدی، فاطمه و بهینافر، احمدرضا. (1393). نقش کارگزاران ایرانی شیعه در تحولات تمدنی کشمیر (735-1288). دو فصلنامه مطالعات تاریخی جهان اسلام، 2 (4)، 98-73.
چراغی، علی. (1367). آشنایی با سرزمین کشمیر و مسائل آن. فصلنامه رشد آموزش جغرافیا، 4(15)،  72-71.
حافظ نیا، محمدرضا. (1375). موقعیت اجتماعی و اقتصادی پنجاب در پاکستان. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، (1)، 100-80.
حافظ نیا، محمدرضا. (1379). وضعیت ژئوپلیتیکی پنجاب در پاکستان. تهران: انتشارات الهدی.
حسن‌پور، جواد و عباس، سید قندیل. (1393). جبهه آزادی­بخش جامو و کشمیر. قابل‌دسترسی در: https://rch.ac.ir/article/Details/10316
حسینی، عبد­الصمد. (1398). بحران کشمیر و شعله­های جنگی قریب­الوقوع. آدرس سایت: https://ir.sputniknews.com/
دهشیار؛ حسین و محمودی، زهرا. (1385). ملاحظات پاکستان در فرآیند مبارزه علیه تروریسم. فصلنامه بین­المللی روابط خارجی، 2(5)، 108-83.
رشیدی، یونس. (1395). جایگاه ژئوپلیتیکی و اختلافات آبی هند و پاکستان. موسسه آینده­پژوهی جهان اسلام، تهران.
رضوی، سید سعید. (1367). بحران کشمیر. تهران، انتشارات کیهان.
الرکابی، محمدجواد. (1390). سیاست خاورمیانه­ای هند و اسراییل؛ از تضاد تا همکاری. فصلنامه مطالعات جهان، 2(2)، 99-73.
سازمند، بهاره؛ حق‌شناس، محمدرضا و قنبری، لقمان. (1393). چشم‌انداز موازنه قدرت در روابط هند و پاکستان در پرتو تحولات اخیر. فصلنامه روابط خارجی، 6(1)،81-43.
سید ناصری، حمیدرضا. (1380). کشمیر: گذشته، حال و آینده. تهران: انتشارات ذکر.
شاکری، شکرالله. (1398). بحران کشمیر، پیامدهای منطقه­ای و سیاست جمهوری اسلامی ایران. نشریه دیده­بان امنیت ملی، شماره 90.
شفیعی، نوذر و اسکندری، مریم. (1390). بحران کشمیر: ارزیابی سناریوهای حل بحران. رهیافت­های سیاسی بین­المللی، 3(2)، 213-205.
عسگرخانی، محمد و قهرمانی، محمدجواد. (1392). افزایش قدرت چین و واکنش ایالات‌متحده و هند در برابر آن. فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، 5(17)، 53-35.
فرزین­نیا، زیبا؛ ایاز، بهروز. (1395). مناسبات راهبردی جدید چین و پاکستان و تأثیر آن بر نظم منطقه­ای جنوب آسیا. فصلنامه سیاست خارجی، 30(4)، 64-43.
کوثری، علی. (1378). ریشه­های مسئله کشمیر و چشم­انداز آینده آن. مجله سیاست خارجی، 13(3)، 807- 789.
کیهان (1398). دریچه­ای به جهان. روزنامه کیهان، شماره 22286، تهران.
محب علی، قاسم. (1395). تداوم بحران کشمیر. قابل‌دسترسی در: Htpps://sputnik news.com
دایره المعارف جهان نوین اسلام. (1391). ترجمه زیر نظر حسن طارمی و همکاران، تهران: نشر کنگره و نشر کتاب مرجع.
هادیان، ناصر و ریگی، حنیفه. (1398). امنیتی­سازی و چالش­های آب­های فرامرزی در جنوب آسیا: مطالعه موردی پاکستان. فصلنامه مطالعات راهبردی، 22(85)، 158-135.
دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 29
فصل تابستان
تابستان 1402
صفحه 48-81

  • تاریخ دریافت 11 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 23 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 20 آذر 1402