بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

خوانش تطبیقی بحران اندیشه مقاومت و آزادیخواهی در اشعار محمدرضا شبیبی و عارف قزوینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکترای زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران، ایران
2 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان، مازندران، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه مازندران- بابلسر- ایران
چکیده
دو کشور عراق و ایران به سبب تشابه موقعیت سیاسی– تاریخی خود در اواخر قرن نوزدهم و اویل قرن بیستم، شاهد ورود مضامین زیادی در حوزۀ ادبیات مقاومت و آزادیخواهی بوده‌اند. دو تن از شاعران مشهور این زمینه، محمدرضا شبیبی و عارف قزوینی هستند که اندیشه‌های آن‌ها نقش ویژه‌ای در بحران مقاومت و دماندن روحیۀ مقاومت و آزادیخواهی ملت‌ها داشته است. پژوهش حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است. نتایج نشان می‌دهد: هر دو در قالب بهره‌گیری از ابزارهای بلاغی توانسته‌اند نقش مهمی در برانگیختن مخاطب و هماهنگ‌سازی آن با موقعیت گفتاری کلام داشته باشند سلاح دفاعی آن‌ها، سلاح کلمه و قلم بوده است. شبیبی بر خلاف عارف، بیشتر مانند یک حکیم آثار منفی اوضاع نابسامان را در قالب رذیلت‌های اخلاقی به نقد می‌کشد. جنبه عملی‌تر دعوت به اتحاد را می‌توان در شعر شبیبی بیشتر مشاهده کرد؛ زیرا وی در اصلاح عملی رسالتی پیامبرگونه دارد. در دیدگاه آن‌ها برای بهبود اوضاع کشور، مردم نقشی کلیدی دارند و به همین دلیل، ضعف و سستی آن‌ها را مورد نکوهش قرار می‌دهند. آن‌ها بهره‌گیری از سلاح علم و کنارگذاشتن اختلافات مذهبی و تمسک جستن به وحدت ملی را عاملی نقش‌آفرین در عرصه آزادی می‌دانند. 
کلیدواژه‌ها

Al-Heydari, I. (2013). Iraqi personality; Searching for Identity. Beirut: Dar al-Tanwir. (In Arabic)
Al-Shabibi, M.R. (1940). Diwan Al-Shabibi. Cairo: Scientific Literary League Society. (In Arabic)
Al-Saghir, M.H.A (n,d). Leaders of Religious and Political Thought in Najaf Al-Ashraf. Lebanon: Dar Al-Balagh for Press, Printing and Publishing. )In Arabic(
Al-Khazen, W. (1986). Poetry and Patriotism in Lebanon and the Arab Countries. 2nd edition, Beirut: Dar Al-Mashreq. (In Arabic)
Alwan, Q.S. (1975). Al-Shabibi is a poet. Baghdad: Ministry of Information Publications. (In Arabic)
Dadkhah, H., Tabe’ Jabri, N. (2012). Manifestations of Resistance in the Poetry of Muzaffar al-Nawab. Research in Arabic Language and Literature. (6). 55-74. (In Persian)
Karamad, R., others. (2018). Common Themes of Sustainability in Salman Harati's and Ibrahim Al-Maqademah's Poems. Islamic Awakening Studiesp. 11(8). 7-30. (In Persian)
Kormanj, Sh. (2015). Godliness and crisis in Iraq, translation by Auf Abd al-Rahman Abdullah. Beirut: Dar al-Saghi. (In Persian)
Mohseniniya, N. (2009). Fundamentals of Contemporary Iranian and Arab Resistance Literature. Kerman Sustainability Literature Publication, 1(10), 143-158. (In Persian)
Mohammadi, B. (2015). Investigation and specific themes of the constitutional period based on the poems of five prominent poets of this period. master's thesis, Urmia University. (In Persian)
Maki, A. (1987). Comparative literature; Its origins, development and methods. Cairo: Dar Al-Maaref. (In Arabic)
Mollayi Tovani, A.R. (2002). Constitution and Republic (roots of disorder of democratic order in Iran. Tehran: Gostareh. (In Persian)
Nafisi, S. (2011). Literary memoirs of a teacher. Tehran: Omide Farda. (In Persian)
Naghghash, I. (1996). The Shiites of Iraq. translated by: Abdullah Al-Naimi, Damascus: Dar Al-Mada. (In Arabic)
Pejum, J. (1998). Ceragh Experience. Tehran: sales. (In Persian)
Qazvini, A. (2009). Divan  of Aref Qazvini. Tehran: Sokhan. (In Persian)
------------. (1952). Generalities of Diwan Aref Qazvini, corrected by: Abdul Rahman Seif Azad, 7th edition. Tehran: Amir Kabir. (In Persian)
Sajadi, A.Q. (2004). An introduction to Islam and globalization. Qom: Bostan Ketab. (In Persian)
Shercat Moghadam, S. (2008). Adaptation of Schools of Literature. Journal of Comparative Studies, 12(3). 51-71. (In Persian)
Shukri, Gh. (1987). Resistance literature. Translation: Mohammad Hossein Rouhani, Tehran: Now Publishing.(In Arabic)
Shanawah, A.A. (1995). Al-Shabibi in his political youth. n.p: Kofan Publishing House. (In Arabic)
Sabri, M (1912). Poets of the Age, Egypt: Indian Press. (In Arabic)
دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 32
فصل بهار
بهار 1403
صفحه 140-163

  • تاریخ دریافت 23 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 16 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 20 خرداد 1403