بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

آسیب‌شناسی تعامل جمهوری اسلامی ایران با احزاب شیعه در عراق در سال‌های ۲۰۰۳تا ۲۰۲۱: رویکردی سازه‌انگارانه با تأکید بر رقابت ایران و عربستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه روابط بین‌الملل، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
چکیده
این پژوهش به بررسی تعاملات جمهوری اسلامی ایران با احزاب شیعه عراق در بازه زمانی 2003 تا 2021 می‌پردازد و با رویکردی سازه‌انگارانه، نقش این تعاملات در شکل‌گیری و تقویت هویت شیعی در عراق را تحلیل می‌کند. در این مدت، ایران با حمایت نظامی، اقتصادی و ایدئولوژیک از احزاب شیعه عراق، تلاش داشته تا ضمن تثبیت نفوذ خود، به مقابله با نفوذ سایر قدرت‌ها، به‌ویژه عربستان سعودی بپردازد. در مقابل، عربستان با تأکید بر هویت سنی و حمایت از گروه‌های معارض و گاه افراطی، به ویژه پیش از سال 2018، سعی کرده است تا نفوذ ایران را محدود کرده و توازن قوا را به نفع خود تغییر دهد. این رقابت میان ایران و عربستان به تعمیق شکاف‌های مذهبی در عراق و واگرایی در میان احزاب شیعه منجر شده است که خود موجب ایجاد چالش‌هایی در ثبات سیاسی و امنیتی عراق شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تعاملات ایران با احزاب شیعه به تقویت هویت مذهبی و افزایش همگرایی میان ایران و عراق کمک کرده، اما در عین حال رقابت ایران و عربستان در این بستر باعث گسترش تنش‌های فرقه‌ای و تأثیرات منفی بر وحدت داخلی عراق شده است. این پژوهش با ارائه چارچوبی تحلیلی از رویکرد سازه‌انگارانه، ابعاد و پیامدهای این رقابت را به‌طور جامع ارزیابی می‌کند و راهکارهایی برای بهبود تعاملات منطقه‌ای پیشنهاد می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

Al-Maashiry, H. (2018). The Dynamics of Iran’s Influence in Iraq. Journal of Contemporary Middle Eastern Studies, 5(2), 45-60.
Al-Rashed, M. (2018). Saudi Policy Shift in Iraq: From Isolation to Engagement.
Asgarkhani, A. M., & Moghaddam, J. M. (2010). CONFLICT AND COOPERATION IN IR: ALEXANDER WENDT’S CONSTRUCTIVIST THEORY. POLITICAL QUARTERLY, 40(3), 189-208. [In Persian]
Gause, F. G. (2014). Beyond Sectarianism: The New Middle East Cold War. Brookings Institution.
Haddad, F. (2016). Sectarianism in Iraq: Antagonistic Visions of Unity. Oxford University Press. [In Persian]
Mabon, S. (2013). Saudi Arabia and Iran: Soft Power Rivalry in the Middle East. I.B. Tauris.
Matthiesen, T. (2014). The Other Saudis: Shiism, Dissent and Sectarianism. Cambridge University Press.
Middle East News (2021), Sadr: Al-Kadhimi's trip to Saudi Arabia and the UAE is a step in the right direction, July 24, online:‌ https://mdeast.news/2021/04/04/
Mojtahedi, Z. A., & EYVAZI, M. R. (2019). The Study of Constructivism Theory in the Field of Studying International Relations and its Necessity to Apply in the Foreign Policy Strategy of the Islamic Republic of Iran .Strategic Quarterly Journal, 27(4), 177-205. [In Persian]
Muhammadnia, M. (2014). Generalist Constructivism: A Comprehensive Solution to Explain Iran's Behaviors in its Foreign Policy after the Islamic Revolution. Journal of Islamic Revolution Studies, 11(38), 65-84. [In Persian]
Nasr, V. (2006). The Shia Revival: How Conflicts Within Islam Will Shape the Future. W.W. Norton & Company.
Saree-e-Qalam, M. (2000). Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran, Tehran: Strategic Research Center. [In Persian]
The Media Line (2024), Iraq attracts wave of Saudi and Gulf investments for the first time, 28 Feb, https://themedialine.org/top-stories/iraq-attracts-wave-of-saudi-and-gulf-investments-for-the-first-time/
Torfing, J. (1999). New Theories of Discourse: Laclau, Mouffe and Žižek. Blackwell Publishers.
Wendt, A. (1394), international state. American Political Science Review 88,no.2
Wendt, A. (1992). Anarchy is What States Make of it: The Social Construction of Power Politics. International Organization, 46(2), 391-425.
Wendt, A. (1999), Social Theory of International Politics. Cambridge: Cambridge University Press.
دوره 12، شماره 1 - شماره پیاپی 36
فصل بهار
بهار 1404
صفحه 54-82

  • تاریخ دریافت 17 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 09 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 12 اسفند 1403