بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

نقش حزب عدالت و توسعه در مهار‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ نفوذ ارتش در ساخت سیاسی ترکیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش سیاستگذاری عمومی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
چکیده
نفوذ نیروهای مسلح ترکیه درسیاست، یکی از مشخصه‌های کلیدی تاریخ سیاسی جمهوری ترکیه بوده است. از زمان استقلال ترکیه همواره جایگاه ارتش در ساخت سیاسی این کشور،‌ موضوع اصلی مباحث سیاسی در تاریخ این کشور بوده است. در این مقاله تلاش شده است پیچیدگی روابط نظامی‌ـ مدنی در ساخت سیاسی ترکیه مورد بررسی قرار گیرد. از زمان استقلال تا روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه که ساختار سیاسی ترکیه تحت کنترل و حاکمیت نظامیان بوده است، ارتش ترکیه به عنوان بازیگر اصلی، نقش تعیین کننده در شکل‌دهی به فرآیندهای سیاسی در داخل و خارج داشته است. هر چند در مقاطعی دولت‌های غیر نظامی تلاش کرده‌اند بر نفوذ ارتش چیره شوند؛ اما با توجه ضعیف بودن جامعه مدنی و دولت‌های غیرنظامی در مقابل قدرت نهادینگی ارتش، امکان غلبه بر نفوذ ارتش و استقلال در تصمیم‌گیری‌های سیاسی وجود نداشته است. مقاله حاضر با استفاده ازروش کیفی و رویکرد توصیفی‌ـ تحلیلی به دنبال پاسخ به این سؤال است که ارتش ترکیه از چه جایگاهی در ساخت سیاسی این کشور در دوران حاکمیت حزب عدالت و توسعه به ویژه بعد از کودتای نافرجام ۲۰۱۶ برخوردار است؟ فرضیه مقاله این است که در دوره حزب عدالت و توسعه به ویژه بعد از کودتای نافرجام ۲۰۱۶،  با تبدیل شدن ارتش از یک نهاد تأثیرگذار سیاسی به یک نهاد تأثیرپذیر از فرآیندهای سیاسی، جایگاه آن از نگهبان دولت به ابزاری برای سیاست دولت تغییر کرده است.
کلیدواژه‌ها

ارغوانی پیرسلامی، فریبرز (1396)، «مؤلفه‎‌های ثبات و تهدید در روند دمکراسی ترکیه»: ریشه‌یابی الگوی نوسانی دمکراتیک، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال ششم، شماره 22.
جلالی، رضا (۱۳۹۱)، چشم‎انداز روابط ارتش ترکیه و حزب عدالت و  توسعه، مطالعات روابط بین الملل، ۵ (۱۸)
خلجی منفرد، ابوالحسن (۱۳۹۵)، اقتدارگرایی اردوغان و حزب عدالت و توسعه و پیامدهای آن در ترکیه ، جستارهای سیاسی معاصر ۷(۴).
رازقی، رضا، فائز، دین پرست (۱۳۹۹)، الگوی تکوین و نقشآفرینی دولت عمیق در ترکیه، دولت پژوهی ۶(۲۲).
ساجدی،‌امیر، بیگلری، جواد (۱۳۹۸)،‌«بحران داخلی دولت اردوغان پس از تغییر ساختار سیاسی»، پژوهش‎های روابط بین الملل ۹(۳).
قهرمانپور،رحمن(1394) ، هویت و سیاست خارجی در ایران و خاورمیانه،‌ تهران:انتشارات روزنه.
محمدنیا، مهدی، پورحسن،‌ناصر (۱۴۰۲)، ارتش پاکستان و سیاست‎خارجی (مطالعه موردی: بحران کشمیر،بحران دیوراندو تروریسم)، بحران پژوهی جهان اسلام ۱۰ (۴).
Akça, İsmet (2018), The Restructuring of civil-military  relations during the AKP period, Confluences Méditerranée, No 107, avaiable at: https://shs.cairn.info/journal-confluences-mediterranee-2018-4-page-59?lang=en&tab=texte-integral
Arghavani Pirsalami, Fariborz (2017), AStability and Threat Factors in Turkey s Democracy, Political Strategic Studies 6(22),[In Persian].
Brooks, Risa (2020),  Paradoxes of Professionalism Risa Brooks Rethinking Civil-Military Relations in the United States, International Security 44(4),
Burak,Begüm (2011),The Role of the Military in Turkish Politics: To Guard Whom and From What? European Journal of Economic and Political Studies 4(11),avaiable at:  https://arastirmax.com/en/system/files/dergiler/25821/makaleler/4/1/arastrmx_25821_4_pp_143-169.pdf
Dorronsoro, Gilles , Gourisse, Benjamin (2015), The Turkish Army in Politics, REVUE FRANCAISE DE SCIENCE POLITIQUE 65(1), available at: https://shs.cairn.info/journal-revue-francaise-de-science-politique-2015-4-page-609?lang=en
Fella, Stefano(2023), Turkey under Erdoğan: recent developments and the 2023 elections, Commons Library Research Briefing,no.9806, avaiable at: https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-9806/CBP-9806.pdf
Finer, S.E. (1962), The Man on Horseback: the role of the military in politics,  London: Pall Mall Press)
Huntington, S.P. (1957). The Soldier and the State. The Theory and Politics ofCivil-Military Relations. Cambridge, Mass.: The Belknap Press.
Jalali, Reza (2012), An Outlook to the Turkish Armies Relations and the AKP, Studies of International Relations 5(18), [In Persian].
Kabak,Duygu,Aknur,Aknur (2019)  Armed Forces as a Significant Actor in Turkish Foreign Policy: Refahyol Government Period in Turkey, SBF Dergisi,Vol.74, No.1, avaiable at: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/643108
Khahremanpour, Rahman (2015), Identity and Foreign Policy in Iran and Middle East, Tehran: Rozaneh, [In Persian].
Khalaji Monfared, Abolhassan (2017), Authoritarianism of Erdogan and Justice and Development Party (AK Party) in Turkey and its consequences, Contemporary Political Studies, 7(22), [In Persian].

Kutay, Acar (2020)Turkey: The Rise and Fall of the Influence of the Military in Politics, Encyclopedia of the Military in Politics. Oxford University Press,DOI: 10.1093/acrefore/9780190228637.013.1860

Moten, Matthew (2016), Civil-Military Relations: The Myth of ‘Objective Control’, Reexaming Japan in Global Context Forum, Forum Report 010,  August 10, abaiable at: https://www.suntory.com/sfnd/jgc/forum/010/pdf/010.pdf

Mohammad Nia, Mahdi, Pourhasan, Nasser (2024), Pakistan Army and Foreign Policy (Case Study: Kashmir Crisis, Durand Crisis and Terrorism), Crisis Studies of the Islamic World 10 (4), [In Persian].
Razeghi, Reza , Dinparast, Faez  (2020), The pattern of the formation and role of the deep state in Turkey, State Studies 6(22), [In Persian].
Sajedi, Amir, Biglari, Javad (2020), The Internal Crisis of the Erdogan's Government after the Political Restructuring, International Relations Research Quarterly 9(3), [In Persian].
Sandhu, Imaan (2016), Finer’s Conditions of Military Intervention: The Case of the 1999 Coup in Pakistan, Carleton Review of International Affairs, Vol.3, Summer, available at:https://ojs.library.carleton.ca/index.php/cria/article/view/121/63
Shpak, Valerij (2022), Indirect praetorianism: the case of Turkey’s military, Scientific Journal of the Military University of Land Forces 54(4).

Taş, Hakkı (2020). The New Turkey and its Nascent Security Regime, German Institute for Global and Area Studies,Number 6, available at: https://www.giga-hamburg.de/en/publications/giga-focus/the-new-turkey-and-its-nascent-security-regime

YILDIZ, Uğur Burç (2012), Civil-Military Relations During the Period of the Justice and Development Party inTurkey, Ege Strategic Research Journal 3(1),avaiable at: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/69518
دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 37
فصل تابستان
تابستان 1404

  • تاریخ دریافت 29 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 21 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 25 بهمن 1403