بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

اخوان‌المسلمین و نظم جهانی: پراکندگی در نظر و تفاوت در عمل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
از زمان تشکیل جنبش اخوان‌المسلمین بعنوان گروهی اسلامگرا، بیش از هفتاد سال می‌گذرد. درباره اینکه این گروه در بعد جهانی چگونه می‌اندیشد و بدنبال چیست؟ ضعف و خلاء پژوهشی وجود دارد. بنابراین پرسش مقاله پیش رو این است که نظم مطلوب جهانی مورد نظر اخوان‌المسلمین چیست و شاخه‌های مختلف اخوان‌المسلمین در این خصوص چگونه می‌اندیشند؟ برای پاسخ به سوال پژوهش از روش کیفی از نوع مقایسه‌ای استفاده گردید. یافته‌های پژوهش نشان دادند اخوان‌المسلمین را برحسب دو شاخص میزان کنش سیاسی و نوع نگاه به نظم جهانی به دو گروه می‌توان تقسیم‌بندی کرد. طبق معیار اول به کنشگران و منفعلان و طبق معیار دوم به محافظه-کاران و تجدیدنظر‌طلبان. تجدیدنظرطلبان به تغییر شاکله قدرت در جهان می اندیشند و محوریت نظم مطلوب را متوجه نظام خلافت کرده می‌کنند؛ البته بعضی از شعبات در سازوکارهای آن ایده‌هایی برگرفته از اندیشه‌های نوین همچون نهادگرایی و دموکراسی را وارد نظم مورد نظر خویش می‌سازند. در نقطه مقابل، محافظه‌کاران ضمن پذیرش نظم جهانی کنونی و غیرممکن دانستن یا هزینه بر بودن تغییر آن، تلاش می‌نمایند تا منافع و اهداف سیاسی خود را از بطن ساختار کنونی جهان بدست آورند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 30 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 16 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 05 مرداد 1404