بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

منازعه «تحریم» و «مشارکت» در کارزار انتخابات (مقایسه گفتمان وب‌سایت‌های خبرگزاری صداوسیما و ایران‌اینترنشنال در چهاردهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد روزنامه‌نامه‌نگاری
2 دانشیار گروه روزنامه‌نگاری، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، تهران.
3 استادیار گروه مدیریت‌رسانه، دانشکده مدیریت کسب‌وکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران.
چکیده
انتخابات به‌عنوان یکی از ارکان اساسی جمهوری‌اسلامی، به‌دلیل نقش و تأثیری که بر چگونگی سیاست‌گذاری و اداره کشور دارد، همواره موردتوجه جریانات و رسانه‌های موافق و مخالف حکومت بوده‌است. بازیگران فعال در انتخابات می‌کوشند با عرضه ایده‌های مطلوبشان و بین‌الاذهانی‌کردن آن‌ها میان سوژه‌ها، گفتمان موردنظر خود را هژمونیک کنند. ثبت آمار مشارکت 92/39 درصدی در (دور نخست) انتخابات ریاست‌جمهوری 1403 که پایین‌ترین میزان مشارکت در تمام ادوار انتخابات به‌شمار‌می‌رود، تامّل و امعان در گفتمان‌های فعال انتخاباتی را ضروری می‌کند. هدف این تحقیق نیز شناسایی گفتمان‌های وب‌سایت‌های خبرگزاری صداوسیما و شبکه ایران‌‌اینترنشنال در چهاردهمین انتخابات ریاست‌جمهوری است. بدین‌منظور 35 نمونه از اخبار انتخاباتی وب‌سایت ایران‌اینترنشنال و 45 خبر از وب‌سایت خبرگزاری صداوسیما با نرم‌افزار مکس‌کیودی‌ای مبتنی‌بر نظریه لاکلا-موفه و رهیافت انتقادی ون‌دایک تحلیل‌گفتمان شد. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که «مشارکت‌حداکثری در انتخابات» و «تحریم‌انتخابات» به‌ترتیب دال‌های‌مرکزی گفتمان‌های وب‌سایت‌های خبرگزاری صداوسیما و ایران‌اینترنشنال هستند. از طرفی، اصلاح‌طلبان و نیروهای معتدل و میانجی که مردم را به‌شرکت در انتخابات دعوت‌کرده‌اند، بیش از اصولگرایان موردهجمه ایران‌اینترنشنال قرارگرفته‌اند. همچنین آمار پایین مشارکت در چهاردهمین انتخابات ریاست‌جمهوری نشان‌می‌دهد که ایران‌اینترنشنال به‌طور هدفمند تلاش کرده‌است با فرصت‌طلبی، مسائل و رویدادهایی مانند ناآرامی‌های پاییز 1401 و مشکلات اقتصادی مردم را درراستای تسلّط گفتمان خود مصادره‌کند.
کلیدواژه‌ها

پدرام، مسعود و محمدزاده، مهدی (1383). ایدئولوژی، هژمونی و سلطه در رسانه‌ها. فصلنامه رسانه. (1)15. (پیاپی57). صص 77-94.
حسینی‌زاده، محمدعلی (1383). نظریه گفتمان و تحلیل سیاسی. فصلنامه علوم سیاسی. ش28. صص 181-212.
خمینی، روح‌الله (1378). صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی). ج 8. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
دارابی، علی (1392). جامعه‌شناسی انتخابات یازدهم: تحلیلی بر فضای انتخابات ریاست جمهوری و رفتار رای‌دهی ایرانیان. تهران: انتشارات همشهری.
درزیان رستمی، حسن و قدیمی، مهری (1391). بررسی تطبیقی مطالب انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی در روزنامه کیهان و اعتماد. فصلنامه فرهنگ ارتباطات. ش 7. صص 121-141.
درستی، هاجر (1393). آسیب‌شناسی تبلیغات انتخاباتی مجلس شورای اسلامی در پرتو اصول حقوقی حاکم بر تبلیغات. فصلنامه‌ مجلس و راهبرد. (80)21 . صص 89-111.
رزمجو، علی‌اکبر و اسلامی‌نژاد، محمد (1398). تحلیل گفتمان انتقادی نامزدهای دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران در مناظره‌های تلویزیونی. فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران. (2)2. (پیاپی6). صص 99-128.
رزمجو، علی‌اکبر و نظری، احمد و نظری، هادی (1401). تحلیل گفتمان خبری رسانه‌های فارسی زبان غربی درباره سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران (مطالعه موردی تارنمای فارسی صدای آمریکا و یورونیوز). ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران. (12)5 . صص 3736-3762.
روزنامه شرق (1403). میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳. بازیابی 9 تیر 1403. از: https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-935463
سلطانی، سید علی اصغر (1383). تحلیل گفتمان به‌مثابه نظریه و روش. فصلنامه علوم سیاسی. ش28. صص 153-180
سلطانی، سید علی اصغر و تفضلی، بیژن و صدقی چوکانلو، رضا (1387). تحلیل گفتمان سیاسی رسانه‌ها. فصلنامه علوم سیاسی. ش42. صص 65-93.
صحرایی، فاطمه و مزیدی، علی محمد (1396). کارآمدی قوانین تبلیغات انتخاباتی در انتخابات مجلس شورای اسلامی، ریاست جمهوری، شوراها و مجلس خبرگان رهبری. چهارمین همایش ملی حقوق: ارزیابی کارآمدی قانون در نظام جمهوری اسلامی ایران. دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد.
ضیایی‌پرور، حمید (1391). جنگ نرم 2: ویژه جنگ رسانه‌ای. تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
عالم، عبدالرحمن (1394). بنیادهای علم سیاست. چاپ بیست و هفتم. تهران: نشر نی.
علویان، مرتضی و نیکروش، ملیحه (1393). جنگ نرم و رویکرد نرم افزاری امنیت. بحران پژوهی جهان اسلام. (1)1. صص 33-54.
غلامی، مصطفی (1399). مقایسه گفتمان وب‌سایت خبرگزاری صدا و سیما و وب‌سایت شبکه ایران اینترنشنال در پوشش خبری انتخابات مجلس 98. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته روزنامه‌نگاری. دانشگاه صدا و سیما: تهران.
غلامی، مصطفی و فتحی، ابراهیم و امیری، جهاندار (1400). تصویر انتخابات مجلس‌یازدهم ایران در گفتمان شبکه ایران اینترنشنال. دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی. (20)9. صص 281-315.
قانون اساسی جمهوری ‌اسلامی ‌ایران؛ به‌همراه نظرات تفسیری شورای نگهبان (1397). تهیه و تنظیم: محمد فتحی و کاظم کوهی ‌اصفهانی. تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.
محمد حسینی طاهری، جواد (1399). «گزارشی از روزنامه الاخبار به نقل از مشرق» هیزم سعودی و بنزین آمریکایی. ماهنامه مبلغان. ش249. صص 49-57.
محمدی، زهره و باوندپوری، محمد و عیوضی، محمد رحیم (1398). نهادینه نشدن احزاب در ایران و تأثیر آن بر آینده انتخابات. فصلنامه بحران پژوهی جهان اسلام. (2)6. صص 121-150.
مقدم‌فر، عطاالله (1397). تأملی بر شبکه ماهواره‌ای ایران اینترنشنال. ماهنامه دیده‌بان امنیت ملی. ش81. صص 77-83.
مقدمی، محمدتقی (1390). نظریه تحلیل گفتمان لاکلائو_ موفه و نقد آن. فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی. (2)2. (پیاپی6). صص 91-124.
مهدی‌زاده، سیدمحمد (1380). تصویرسازی منفی رسانه‌های غرب از جهان اسلام و ملل شرق (خود و دیگری در متون و رسانه‌های غرب). فصلنامه رسانه. ش47. صص 10-21.
مهدی‌زاده، سیدمحمد (1400). نظریه‌های رسانه؛ اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. چاپ دهم. تهران: انتشارات همشهری.
نوری‌راد، فاطمه و جعفری‌نژاد، هادی (1397). بازنمایی مضامین و مفاهیم سنت‌گرایی دینی در آثار سید رضا میرکریمی (با تأکید بر فیلم زیر نور ماه و اینجا چراغی روشن است). فصلنامه مطالعات رسانه‌ای. (41)13. صص 69-89.
وزارت کشور (1403). نتایج نهایی انتخابات چهاردهمین دوره ریاست جمهوری. بازیابی 9 تیر 1403. از: moi.ir/x3ZN6.
یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز (1395). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. چاپ ششم. تهران: نشر نی.
Entman, R. M (2008). Theorizing Mediated Public Diplomacy: The U.S. Case. The International Journal of Press/Politics. Vol 13. No 2. PP 87-102.
Gowhary, H. & Rahimi, F. & Azizifar, A. & Jamalinesari, A (2015). A critical discourse analysis of the electoral talks of Iranian presidential candidates in 2013. Procedia-Social and Behavioral Sciences. No 192. PP 132-141.
Johnes, R. & Faucon, B. & Hagey, K (2019). Saudi Arabia Sought Vice’s Help to Build a Media Empire. Wall Street Journal. Retrieved 15 April 2021. available at: https://www.wsj.com/articles/saudi-arabia-sought-vices-help-to-build-a-media-empire-11549621800?reflink=desktopwebshare_permalink.
Kamali Dehghan, S (2018). Ofcom examining TV network over interview praising attack in Iran. The Guardian. Retrieved 26 April 2021. available at:  https://www.theguardian.com/media/2018/oct/02/ofcom-investigates-tv-network-interview-praising-terror-attack-iran?CMP=share_btn_url.
Khan, M. H. & Qazalbash, F. & Adnan, H. M. & Yaqin, L. N. & Khuhro, R. A (2021). Trump and Muslims: A Critical Discourse Analysis of Islamophobic Rhetoric in Donald Trump's Selected Tweets. Sage Open. Vol 11. Issue 1.
Kinder, D. R. & Sanders, L. M (1990). Mimicking political debate with survey questions: The case of White opinion on affirmative action for Blacks. Social Cognition. 8(1). PP 73–103.
Lungu, A. M (2001). The Internet and Psychological Operations. Joint Forces Quarterly. No 28. pp 13-17.
Scheufele, D. A (1999). Framing as a Theory of Media Effects. Communication. Vol 49. No 1. PP 103-122.
Sharifi, M. & Ansari, N. & & Asadollahzadeh, M (2016). A critical discourse analytic approach to discursive construction of Islam in Western talk shows: The case of CNN talk shows. International Communication Gazette. 79(1). PP 45-63. (Original work published 2017)

  • تاریخ دریافت 24 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 12 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 15 خرداد 1404