گروه امنیت داخلی، دانشکده امنیت، دانشگاه جامع علوم انتظامی، تهران، ایران.
چکیده
بحران سوریه بهعنوان یکی از پیچیدهترین منازعات معاصر، بستری برای بهرهبرداری از جنگ شناختی فراهم کرده است. این جنگ با استفاده از رسانههای بینالمللی، شبکههای اجتماعی و عملیات روانی، بر تغییر ادراک عمومی، تضعیف مشروعیت سیاسی و اجتماعی، و تشدید شکافهای قومی و اجتماعی تمرکز داشته است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و چارچوبهای نظری تحلیل گفتمان انتقادی و جنگ شناختی، ابعاد، ابزارها و پیامدهای جنگ شناختی در سوریه را بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد که رسانهها و شبکههای اجتماعی با روایتسازی احساسی، انتشار اخبار جعلی و بمباران اطلاعاتی، افکار عمومی داخلی و بینالمللی را به سمت روایتهای هدفمند سوق دادهاند. این روایتها با برجستهسازی ناکارآمدی دولت، فساد ساختاری و فجایع انسانی، مشروعیت نظام سوریه را تضعیف و فشارهای بینالمللی را افزایش دادهاند. پیامدهای اجتماعی این جنگ شامل تضعیف انسجام ملی، قطبیسازی اجتماعی، تشدید شکافهای قومی و مذهبی و افزایش ناامیدی عمومی بود که در نهایت به تضعیف بنیانهای سیاسی و اجتماعی کشور انجامید و منجر به سقوط دولت بشار اسد در سال ۲۰۲۴ شد. این مطالعه بر ضرورت تدوین راهبردهای مؤثر برای مدیریت بحرانهای مشابه و مقابله با پیامدهای جنگ شناختی تأکید میکند.