بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

پیامدهای توافق ترانزیتی قفقاز : تحلیلی بر فرصت‌ها و چالش‌های ژئوپلیتیک برای جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
2 دانشیار روابط بین الملل، دانشگاه رازی، کرمانشاه،‌ ایران.
10.22034/csiw.2026.737645
چکیده
پس از جنگ دوم قره‌باغ در سال ۲۰۲۰، مناقشه بر سر ایجاد «کریدور زنگزور» به یکی از مهم‌ترین بحران‌های ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی تبدیل شد. این پروژه با هدف اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان از طریق خاک ارمنستان، به دلیل پیامدهای احتمالی بر نقشه ژئوپلیتیک منطقه حساسیت‌هایی برانگیخت. دراین میان، چرخش استراتژیک ارمنستان به غرب و تعمیق همکاری‌های امنیتی–سیاسی با ایالات‌متحده و اتحادیه‌اروپا، معادلات این مناقشه را دگرگون ساخت و به شکل‌گیری توافق موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» انجامید.این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری «موازنه تهدید» استفان والت و روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی پیامدهای این توافق برای منافع ملی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. پرسش اصلی آن است که همگرایی ارمنستان با غرب چگونه می‌تواند همزمان فرصت‌ها و تهدیدهایی برای ایران ایجاد کند؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که (TRIPP) از یک سو فرصت‌های تاکتیکی برای ایران فراهم می‌آورد (مانند جلوگیری از تحقق کریدور فراسرزمینی و حفظ مرز ایران–ارمنستان)، و از سوی دیگر چالش‌های استراتژیک را به همراه دارد ( افزایش نفوذ آمریکا در شمال ایران و تضعیف سازوکارهای منطقه‌ای). نهایتا ایران با وضعیتی دووجهی و پیچیده روبه‌روست که مدیریت آن نیازمند دیپلماسی فعال، هوشمند و چندوجهی برای بهره‌برداری از فرصت‌ها و مهار تهدیدهاست.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 09 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 02 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 15 اردیبهشت 1405