بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

مطالعه تطبیقی نقش ابتکار صلح هرمز و پیمان ابراهیم بر امنیت منطقه‌ای خلیج فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه روابط بین الملل، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران
2 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
امنیت منطقه‌ای خلیج فارس در دهه‌های اخیر، تحت تأثیر رقابت‌های ژئوپلیتیکی و مداخلات قدرت‌های فرامنطقه‌ای قرار داشته است. در این چارچوب، «ابتکار صلح هرمز» و «پیمان ابراهیم» به‌عنوان دو رویکرد متفاوت برای سامان‌دهی نظم امنیتی منطقه مطرح شده‌اند. هدف این پژوهش، با بهره‌گیری از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و چارچوب نظری مکتب امنیتی کپنهاگ، بررسی پیامدهای این دو طرح بر امنیت منطقه‌ای خلیج فارس است. مسئله اصلی پژوهش، چگونگی تأثیرگذاری این دو طرح بر الگوهای امنیتی منطقه است. فرضیه پژوهش بر این اساس استوار است که پیمان ابراهیم، از طریق عادی‌سازی روابط اسرائیل با برخی کشورهای عربی، به تشدید تنش‌های امنیتی و تعمیق شکاف‌های ژئوپلیتیکی منجر شده است؛ درحالی‌که ابتکار صلح هرمز، با تکیه بر همکاری‌های درون‌منطقه‌ای، از ظرفیت کاهش تنش‌ها و تقویت امنیت جمعی برخوردار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد پیمان ابراهیم، با افزایش حضور امنیتی اسرائیل در منطقه و تغییر توازن قدرت منطقه‌ای به نفع این رژیم، به‌جای کاهش تنش‌ها، به تعمیق شکاف‌های امنیتی دامن زده است. در مقابل، ابتکار صلح هرمز با ارائه رویکردی بومی و درون‌زا و بازتعریف نظم امنیتی خلیج فارس بر پایه اعتمادسازی و کاهش نقش قدرت‌های خارجی، در پی تقویت استقلال راهبردی کشورهای منطقه است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 15 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 18 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 29 بهمن 1404