بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

تهدیدات ترکیبی و تجزیه‌طلبانه سازمان پژاک و راهبرد امنیتی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه ایت الله بروجردی
2 کارشناسی ارشد روابط بین الملل
10.22034/csiw.2026.2088531.1676
چکیده
در سال‌های اخیر، امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با تهدیدات ترکیبی و تجزیه‌طلبانهٔ پیچیده‌ای مواجه بوده است که تمامیت ارضی و ثبات درونی کشور را هدف قرار داده‌اند. در این میان، سازمان تروریستی پژاک (حزب حیات آزاد کردستان) به‌عنوان یکی از مصادیق بارز این تهدیدات، با بهره‌گیری از تاکتیک‌های جنگ نامتقارن، عملیات روانی و هم‌پیمانی‌های فرامرزی، نقشی محوری در بی‌ثبات‌سازی مناطق مرزی غرب کشور ایفا کرده است. سؤال اصلی پژوهش این است که تهدیدات ترکیبی و تجزیه‌طلبانهٔ پژاک بر اساس کدام مکانیسم‌های راهبردی، امنیت ملی ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهند؟ فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که پژاک به‌عنوان یک بازیگر نیابتی در چارچوب جنگ‌های ترکیبی، با پشتیبانی اطلاعاتی–عملیاتی قدرت‌های فرامنطقه‌ای (به‌ویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی) و هماهنگی با شبکه‌های قومی–تجزیه‌طلب در منطقه، به دنبال تضعیف حاکمیت ملی، کاهش نفوذ امنیتی جمهوری اسلامی ایران و بازتعریف مرزهای ژئوپلیتیکی غرب کشور است. این پژوهش با روش کیفی–توصیفی و با استفاده از تحلیل محتوای گزارش‌های رسمی امنیتی، اسناد اطلاعاتی منطقه‌ای و بیانیه‌های گروه پژاک انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که راهبردهای ترکیبی پژاک شامل سه لایه اصلی «خشونت نظامی»، «جنگ روانی–رسانه‌ای» و «دیپلماسی موازی خارجی» است که در تعامل با یکدیگر، چرخه ناامنی را در مناطق مرزی تقویت می‌کنند. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با اتخاذ راهبردهای هم‌افزا در حوزه‌های نظامی (عملیات‌های مقتدرانه مرزی)، اطلاعاتی (نفوذ در ساختار فرماندهی پژاک) و دیپلماتیک (فشار بر دولت میزبان در اقلیم کردستان عراق) توانسته است مؤلفه‌های اصلی تهدید را مهار نماید.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 21 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 11 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 16 شهریور 1405