بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

دولت-‌ملت‌سازیِ قومی-مذهبی و خشونتِ برسازنده در ایدئولوژی صهیونیسم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی (مسائل ایران) دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
رژیم اسرائیل همانند سایر نظام‌های سیاسی، با اتکا به عناصر هویت‌ساز، دولت-ملت خود را شکل داد؛ اما این رژیم با استناد به تفاسیری ویژه در قالب ایدئولوژی صهیونیسم، دولت-ملت خویش را متمایز و قدسی برشمرد؛ تصوری که موجب شد در کنار توسعه‌طلبی ارضی، خشونت سیاسیِ منجر به پاکسازی قومی را نیز برای خود مشروع جلوه دهد. هدف پژوهش حاضر بررسی بنیان‌های نظریِ موجد این نوع دولت-ملت‌سازیِ تهاجمی بود. پرسش اصلی این بود که چه نسبتی میان آموزه‌های ایدئولوژی صهیونیسم و دولت-ملت‌سازیِ تهاجمی در رژیم اسرائیل برقرار می‌شود؟ در پاسخ، این فرضیه مطرح شد که ایدئولوژی صهیونیسم با اتکا به ترکیبی ویژه از آموزه‌های مذهبی و قومیِ هویت‌بخش، به دولت-ملت‌سازی تهاجمی انجامید؛ فرایندی که توسعه‌طلبی ارضی و خشونت سیاسی دو روی سکهٔ آن بودند. برای تبیین این فرضیه، مقالهٔ حاضر از چارچوب نظری ترکیبی بهره گرفت که عناصر آن را «ناسیونالیسم قومی-فرهنگی»، «سیاست‌شناسی آنتاگونیستی» کارل اشمیت و مفهوم «هوموساکر» جورجو آگامبن تشکیل می‌دهد. پژوهش با اتکا به منابع کتابخانه‌ای صورت گرفت و تحلیل داده‌ها به شیوهٔ توصیفی-تحلیلی انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که ایدئولوژی صهیونیسم با تلفیق عناصر مذهبی و قومی، زمینه‌ساز شکل‌گیری دولت-ملت‌سازی تهاجمی در رژیم اسرائیل گردید؛ به‌گونه‌ای که توسعه‌طلبی ارضی و خشونت سیاسی به‌عنوان دو مؤلفهٔ اصلی آن تثبیت شدند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 11 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 07 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1404