بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

بررسی روند نوسازی در عربستان سعودی و تأثیر آن بر ثبات سیاسی این کشور (از 2000 تا 2022)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجو دکتری مطالعات منطقه‌ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
نوسازی دارای ابعاد گوناگون فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است. نوسازی روندی است که همه کشورها آن را تجربه کردند و یا در حال تجربه کردن هستند. عربستان سعودی یکی از کنشگرانی است که از زمان کشف نفت وارد این روند شد، اما با گسترش ارتباطات، در دو دهه اخیر این روند شتاب بیشتری به خود گرفته است. برنامه نوسازی در عربستان مشتمل بر همه ابعاد مذکور است (هرچند با اولویت قتصادی)، بازتاب­‌های این تغییرات در جامعه و تأثیر آن بر ثبات سیاسی حکومت موضوعی مهم قلمداد می‌­شود. اما آنچه در این مقاله مورد بحث اصلی است این است که روند نوسازی در کشور سعودی بر اساس فاکتورهای مشخص شده، چه تأثیری بر ثبات سیاسی جکومت سعودی دارند؟ با توجه به تعریفی که از ثبات/ بی‌­ثباتی سیاسی ارائه شده یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد در برخی موارد نوسازی ظرفیت بی­ثباتی برای حکومت با خود همراه دارد و در مواردی نیز نوسازی پاسخی درخور به مطالبات اجتماعی نداده و پتانسیل ایجاد چالش و بی‌­ثباتی می­‌باشد. در مجموع در طیف پیوسته ثبات/ بی‌­ثباتی، حکومت سعودی در جهت ثبات گام برداشته و اصلاحات اجتماعی انجام شده، با وجود نمادین بودن در برخی ابعاد، احتمال کمتری برای بی­ثباتی دارد.
کلیدواژه‌ها

  1. احمدی، حسن، هرسیج، حسین، نساج، حمید و حاتمی، عباس. (1399). سوژگی طبقه متوسط جدید در فرآیند تغییر سیاسی؛ مطالعه تطبیقی عربستان و عراق. پژوهش های راهبردی سیاست، 9 (35)، 251-223.

    ازغندی، علیرضا. (1385). درآمدی بر جامعه­ شناسی سیاسی ایران. تهران، قومس

    جعفری ولدانی، اصغر و جعفری، هرمز. (1394). بنیان‌های حفظ ثبات سیاسی در عربستان. ژئوپلیتیک، 12 (1)، 189-216.

    دیلمی معزی، امین. (1386). هویت­سازی ملی در دوران پهلوی اول. نشریه زمانه، 1(56)، 16-3.

    ساندرز، دیوید. (1380). الگوهای بی ­ثباتی سیاسی. ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی

    سردارنیا، خلیل الله. (1389). طبقه متوسط جدید و چالش­ های سیاسی حکومت سعودی. مطالعات خاورمیانه، 17 (3)، 96-73.

    سردارنیا، خلیل الله. و نوروزی امیری، حسین. (1393). فرهنگ سیاسی در عربستان؛ تحلیل ایستایی و چالش­زهای فرارو. سیاست، 44 (2)،351-370.

    صفوی، حمزه. (1394). عربستان (مجموعه کشورهای اسلامی). تهران، موسسه آینده ­پژوهی جهان اسلام.

    هانتینگتون، ساموئل. (1370). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمه محسن ثلاثی، تهران، نشر علم.

    Al-Rasheed, Madawi. (2009). Modernizing Authoritarian Rule in Saudi Arabia, Contemporary Arab Affairs, Vol. 2, No. 4, pp. 587-601

    Bassiouni, M. S. (2022). Saudi Reforms: Change for Survival or for Progress?. IEMed Mediterranean Yearbook 2022, European Institute of the Mediterranean, available at:

    https://www.iemed.org/publication/saudi-reforms-change-for-survival-or-for-progress/

    Chara, J. (2018). Saudi Arabia: A Prince’s Revolution. European View, Vol. 17(2), 227-234

    Democracy Index. (2020). A Report by Economist Intelligence Unit

    El-Sissi, J. (2018). Saudi Arabian State Modernization Policies versus Traditional Values. M.A. thesis, Lunds University.

    Embassy of the kingdom of Saudi Arabia. (2003). Law of Printing and Publication, Retrieved 21 January 2023. Available at:

    https://www.saudiembassy.net/law-printing-and-publication

    Hubbard, B. (2020). The Rise to Power of Mohammed Bin Salman. Tim Duggan Books, New York

    Human Right Report. (2017). Country Reports on Human Right practices for 2017: Saudi Arabia, U.S. Department of State, 20 April 2018

    Huntington, Samuel P. (1968). Political order in changing societies. New Haven: Yale University Press

    1. Huntington, Samuel P. (1971). The Change to Change: Modernization, Development, and Politics. Comparative Politics, 3 (3): pp. 283-322 http://www.jstor.org/stable/421470.

     Huntington, Samuel P., and Joan M. Nelson. (1976). No easy choice: political participation in developing countries. Cambridge, Mass: Harvard University Press.

    Indexmundi. (2020). Saudi Arabia- Literacy rate, available at;

    https://www.indexmundi.com/facts/saudi-arabia/literacy-rate

    Kinnimont, J. (2017). Vision 2030 and Saudi Arabia’s Social Contract Austerity and Transformation. Middle East and North Africa Program, Chatham House.

    Özev, M. (2017). Saudi Society and The State: Ideational and Material Basis. Arab Studies Quarterly. Vol. 39(4): DOI: 10.13169/arabstudquar.39.4.0996

    Pwc.com. (2017). Cinema in Saudi Arabia: A Billion Dollar Opportunity. Available at:

    https://www.pwc.com/m1/en/publications/cinemas-in-saudi-arabia-opportunity.html

    Saeedi Rad, A., Esmaili, M., Allakbaribanghoraey, A. (2022). The Whys and Wherefores of the Continuation of Failed States in MENA: From Arab Spring to Coronavirus Disease. International Studies Journal, 18(4), 43-64.

    Securite & Defense Magazine. (2021). Saudi Arabia: a Modernization by Forced March?, available at:

    https://sd-magazine.com/?p=11860

    Screendaily.com. (2022). Saudi Arabia bets big on local filmmakers in bid to become Middle East production powerhouse. Available at:

    https://www.screendaily.com/features/saudi-arabia-bets-big-on-local-filmmakers-in-bid-to-become-middle-east-production-powerhouse/5177133.article

    Weston, F. W. (1987). Political Legitimacy and National Identity in Saudi Arabia: Competing Allegiances. the Fletcher Forum, pp. 81-104.

    World Bank. (2022). Literacy rate, youth (ages 15-24), gender parity index (GPI) - Saudi Arabia, Available at:

    https://data.worldbank.org/indicator/SE.ADT.1524.LT.FM.ZS?end=2020&locations=SA&start=2010

    World Bank. (2022). Literacy rate, youth (ages 15-24), gender parity index (GPI) - Saudi Arabia, Available at:

    https://data.worldbank.org/indicator/SE.ADT.1524.LT.FM.ZS?end=2020&locations=SA&start=2010

     UNESCO, Saudi Arabia Education and Literacy. Available at:

    https://uis.unesco.org/en/country/sa

     

     

دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 25
فصل تابستان
تابستان 1401
صفحه 17-40

  • تاریخ دریافت 15 فروردین 1402
  • تاریخ پذیرش 04 خرداد 1402