بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

نوموس، محور مقاومت و نظم منطقه‌ای در غرب آسیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه گیلان، گیلان، ایران
2 استاد مدعو علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه گیلان، گیلان، ایران
چکیده
از آنجا که جهان اسلام عمق راهبردی انقلاب اسلامی است، حمایت و توجه عمیق و جدی به توسعه نهضت­‌های اسلامی در مواجهه با طرح­‌های سلطه طلبانه نظام سلطه، ضرورتی راهبردی به نظر می­‌رسد.  امروزه شبکه‌­ای از کنشگران انقلابی در عرصه جهانی، متأثر از این آموزه‌­ها و در چارچوب محور مقاومت علیه نظام سلطه فعالیت می‌­کنند. علی­رغم اینکه محور مقاومت به عنوان مفهومی پذیرفته شده در فضای سیاسی همواره محل بحث بوده است اما این محور به عنوان ترکیبی از اتحاد استراتژیک، جامعه امنیتی و شبکه ایده‌آل، با توجه به دیدگاه ضدهژمونیک دیرینه خود در برابر ایالات‌متحده و متحدان منطقه‌ای‌اش در غرب آسیا شناخته می­‌شود.آنچه این شبکه ائتلاف پیچیده را در کنار هم نگه می­‌دارد، یک دیدگاه هنجاری مشترک گسترده از نظم منطقه‌ای است که در گفتمان اعضای محور وجود دارد و توسط میراثی ایده‌آل هدایت می‌شود و از طریق عملکرد فضایی واقعی می­‌شود. سؤال پژوهش این­گونه مطرح می­‌شود که چه عواملی باعث تقویت پیوند میان ایران و حزب‌­الله و در مجموع محور مقاومت می­‌شود؟ فرضیه مقاله بدین شکل مطرح می­‌شود که پیوندهای تاریخی- فرهنگی به همراه استفاده­ هم زمان از قدرت هوشمند در غرب آسیا، نه تنها باعث تحکیم روابطه میان ایران و جبهه مقاومت و تثبیت نبرد جبهه‌­های جنگ شده است؛ بلکه با بهره­‌گیری از اصول نوموس (دین، مذهب- قانون- اصول) و مکان­‌های کلیدی در جنوب لبنان هم مرز با رژیم صهیونیستی، ج.ا. ایران توانسته‌­اند نفوذ راهبردی و بازدارندگی خود را در سطح منطقه‌­ای عمق ببخشد. دراین مقاله مفاهیم فضایی مقاومت و یاد بودی که دو بازیگر جمهوری اسلامی ایران و حزب‌الله ایجاد کرده‌اند، مورد بحث قرار گرفته است. استدلال ما این است که نوموس (دین، مذهب- قانون- اصول) به عنوان یک ابزار مفهومی جایگزین برای درک مظاهر نظم در کنار رویکردهای جریان اصلی‌تر، کاربرد دارد.
کلیدواژه‌ها

آذرفزا، ایرج و صفری، مهدی. (1392). مفهوم قانون در اندیشه سیاسی یونان باستان گذر از ثسموس به نوموس. متافیزیک، 5 (16)، 72-51.
خواجه سروری، غلامرضا و سوری، فاطمه. (1401). جمهوری اسلامی ایران، محور مقاومت و شکل‌دهی نظم منطقه­‌ای غرب آسیا. محیط‌شناسی راهبردی ج.ا. ایران، 6 (2)، 39-64.
داوند، محمد. اسلامی، محسن و داوند، حجت. (1397). تأثیر انقلاب اسلامی بر هندسه مقاومت اسلامی در غرب آسیا. مطالعات سیاسی جهان اسلام. 7 (25)، 99-79.
سنگدهی، زهرا. (1396). فوسیس و نوموس در افلاطون. پژوهش‌های فلسفی، 1 (20)، 310-283.
عباسی، مجید و محمود زاده، فاطمه. (1401). تحلیلی بر حمایت ایدئولوژیک ایران از محور مقاومت اسلامی در غرب آسیا. مطالعات دفاع مقدس، 8 (2)، 134-115.
وزیریان، امیرحسین. گل محمدی، ولی و علیزاده، علی. (1400). ارزیابی نقش محور مقاومت در بازدارندگی ناهمطراز ایران در برابر سیاست مهار آمریکا. راهبرد دفاعی، 19(74)، 114-87.
Alagha, J. (2011). Pious Entertainment: Hizbullah’s Islamic Cultural Sphere in Muslim rap, halal soaps, and revolutionary theatre: Artistic developments in the Muslim world, ed. K. van Nieuwkerk (Austin: University of Texas Press).
Alagha, J. (2016). ‘Shi’a discourses on performing arts: maslaha and cultural politics in Lebanon. in Islam and popular culture, eds. K. van Nieuwkerk, M. Levine, and M. Stokes Austin: University of Texas Press.
Arendt, H. (1998). The Human Condition. Chicago: Chicago University Press.
Beck, M., Thomas, R. (2020). Fluctuating Regional (Dis-)Order in the Post- Arab Uprising Middle East. Global Policy, 11, no. 1.
Goodarzi, J.M. (2009). Syria and Iran: Diplomatic Alliance and Power Politics in the Middle East London: I.B. Tauris.
Harb, M., Lara, D. (2011). Culture as History and Landscape: Hizbullah’s efforts to shape the Islamic Milieu in Lebanon. Arab Studies Journal, 19, no. 1 (2011).
Larkin, C., Ella P.D. (2021). War Museums in Post-War Lebanon: Memory, Violence, and Performance. Nationalism and Ethnic Politics, 25, no. 1.
Mabon, S. (2023). The Struggle for Supremacy: Saudi Arabia and Iran. Cambridge: Cambridge University Press.
Malmvig, H. (2015). Coming in from the Cold: How we may take sectarian identity politics seriously in the Middle East without playing to the tunes of regional power elites. POMEPS Studies, 16.
Saad, A. (2019). Challenging the sponsor-proxy model: the Iran–Hizbullah relationship. Global Discourse, 9, no. 4.
Schmitt, C. (2003). The nomos of the earth, Trans. GL Ulmen. New York: Telos Press, Vol 2.3.
Wastnidge, E., Simon, M. (2023). The resistance axis and regional order in the Middle East: nomos, space, and normative alternatives.  BRITISH JOURNAL OF MIDDLE EASTERN STUDIES https://doi.org/10.1080/13530194.2023.2179975.
 
 
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 25
فصل تابستان
تابستان 1401
صفحه 41-63

  • تاریخ دریافت 20 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 21 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 24 مرداد 1402