بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

بازشناسی جامعه سیاسی مطلوب در اندیشه آیت الله شهید بهشتی بر اساس نظریه بحران توماس اسپریگنز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار مطالعات سیاسی، هیات علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع). قم، ایران.
2 گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده
تبیین ماهیت و ابعاد جامعه سیاسی مطلوب، همواره از دغدغه‌های مصلحان اجتماعی بوده است. اصولاً نظریه‌پردازی درباره جامعه سیاسی مطلوب، حاصل نابسامانی سیاسی‌ـ اجتماعی موجود است. دوران پهلوی دوم با بحران‌های سیاسی متعددی مواجه بود که امعان نظر متفکران اجتماعی از جمله آیت الله شهید بهشتی را به خود وا داشت (مساله). نوشتار پیش رو با روش توصیفی‌ـ تحلیلی و نظریه بحران توماس اسپریگنز، درصدد ارائه جامعه سیاسی مطلوب در اندیشه سیاسی آیت الله بهشتی است. (روش) در تحلیل شهید بهشتی، استضعاف بزرگ‌ترین بحران عصر پهلوی است که ریشه در نظام استبدادی و الگوی اسلام سکولار (آریا مهری) دارد. وی در پاسخ به بحران موجود، جامعه سیاسی مسلکی (امت امامت) را به عنوان جامعه مطلوب عصر غیبت ترسیم نمود که به دلیل ابتنا بر دو مفهوم توحیدی حق و عدل، تمایز ماهوی در ابعاد و طریق تحقق از جامعه سیاسی پهلوی دارد. امت در جامعه مسلکی به مثابه کنش‌گرانی آگاه و مسئول، ضمن بهره‌مندی از حقوق سیاسی همچون مشارکت سیاسی، رواداری و نظارت در تعامل ایدئولوژیک با نهاد امامت، مصلحت خویش را شناسایی می‌نماید. راه حل شهید بهشتی در تحقق جامعه سیاسی مسلکی از رهگذر تربیت سیاسی امت و تشکل‌سازی سیاسی عبور می‌کند. (یافته)
کلیدواژه‌ها

بشیریه، حسین. (1385). دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران، تهران: نشر نگاه معاصر
تاج مزینانی، علی اکبر. (1382). مشارکت سیاسی جوانان: ابعاد و پویایی‌ها. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان زمستان (5) 123-156.
جمشیدی، محمدحسین. (1385). رخ اندیشه: روش‌شناسی شناخت اندیشه‌های سیاسی،  تهران، نشرکلبه معرفت.
جهانبگلو، رامین. (1383). تفاوت و تساهل: گفتارهایی در تفکر سیاسی معاصر. تهران، نشر مرکز، کتاب ماد، کتاب مریم
حسینی بهشتی، محمد. (1377). اقتصاد اسلامی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی
حسینی بهشتی، محمد. (1378). بانکداری، ربا و قوانین مالی اسلام. تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1379). بایدها و نبایدها (امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه قرآن)، تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1380). آزادی ، هرج و مرج ، زورمداری. تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1384). سه گونه اسلام. تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1385). ولایت، رهبری، روحانیت، تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1389 الف). پیامبری از نگاهی دیگر. تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1389 ب). حزب جمهوری اسلامی. تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1389 پ). مبانی نظری قانون اساسی. تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1393). شناخت اسلام. تهران: نشر روزنه
حسینی بهشتی، محمد. (1395). اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا. تهران: روزنه.
حقیقت، سیدصادق، و حجازی، حامد. (1389). نگاهی انتقادی به کاربرد نظریه بحران اسپریگنز در مطالعات سیاسی. علوم سیاسی، -(49)0
حنایی کاشانی، محمد سعید (1375). نامه فرهنگ. شماره 28.
داودی، محمد و فاضلی دهکردی، مهدی. (1394). بررسی اهداف تربیت سیاسی در قرآن، با تأکید برمبانی و اصول تربیتی. آموزه های تربیتی در قرآن و حدیث، 1(2), 19-40.
سرابندی، محمدرضا. (1386). سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های آیت الله شهید دکتر سیدمحمد حسینی بهشتی. ناشر: مرکز اسناد انقلاب اسلامی
شعاع حسینی، فرامرز. و حسینی، سید محمد. (1361). بهشتی از زبان بهشتی: خاطرات شهید آیت‌الله سیدمحمد حسینی بهشتی. ناشر: شرکت تعاونی کارآفرینان فرهنگ و هنر.
صدیقه، قاسمی. (1385). اسلام و مقتضیات زمان از دیدگاه شهید آیت الله دکتر سیدمحمد حسینی بهشتی. تهران: بقعه
طباطبایی، سید محمد حسین. (1373). المیزان فی تفسیر القرآن. ناشر: اسماعیلیان.
فارابی، محمد. (1326). اندیشه‌های اهل مدینه فاضله. ترجمه سید جعفر سجادی. تهران. طبع و نشر
فارسی، جلال الدین. (1361). فرهنگ واژگان انقلاب اسلامی. ناشر: بنیاد فرهنگی امام رضا (ع)
مطهری، مرتضی. (1373). سه کلمه. تهران: شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی
Bashirieh, H. (2008). An introduction to Iranian political sociology. Tehran: Negah Moaser. [In Persian]
Birou, A. (1991). Social science culture. Translated by Bagher Sarukhani. Tehran: Keyhan.   
Charles, T. (2016). Virtuous living in a secular age. Translated by Farhang Rajaii. . Tehran: agah.
Davoodi. M, Fazeli Dehkordi, M. (2015). Examining the goals of political education in the Quran, with an emphasis on the foundations and principles of education. The quarterly of educational teachings in Quran and Hadith. Vol40. 2-19. [In Persian]
Farabi, M. (1948). Opinions of the people of the virtuous city. Translated by Seyyed Jafar Sajjadi. Tehran: Tab va Nashr. [In Persian]
Farsi, JA. (1982). Glossary of words of the Islamic Revolution. Tehran: Cultural Foundation of Imam Reza (AS). [In Persian]
fiozat, E. (1996). The government in the Pahlavi era. Tehran: Private joint stock printing company.
Ghasemi, S. (2006). Islam and requirements of time from the point of view of Martyr Ayatollah Dr. Beheshti. Tehran: Boghe. [In Persian]
Giddens, A. (2007). Sociology. Translation:  Hasan Chavoshian. Tehran: NEY.
Haghighat.SS, Hajjari. H. (2010). A critical look at the application of Spriggan's crisis theory in political studies. Political Science Quarterly. H (13). Vol13. 1-49. [In Persian]
Hanaii Kashani.MS. (1997). culture letter. Vol 28. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M (2017). Union of Islamic Student Associations in Europe. Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (1999). Islamic economy. Tehran: Islamic culture publishing office. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2000). Usury in Islam. Tehran: Islamic culture publishing office. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2001). Dos and don'ts. Tehran: Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2002). Freedom, chaos, tyranny. Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2006). Three types of Islam. Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2007). Province, leadership and clergy. Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2011a). A prophet from another point of view. Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2011b). Islamic Republic Party.  Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2011c). A Theoretical foundations of the Constitution. Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Hosseini Beheshti, M. (2015). Knowledge of Islam. Tehran: Rozaneh. [In Persian]
Jahanbeglu, R. (2004). Difference and tolerance, discourses in contemporary political thought. Tehran: Markaz. [In Persian]
Jamshidi, M. (2006). the face of thought, Methodology of knowing political thoughts. Tehran: Kulbeh Marefat. [In Persian]
Lipsett, M. (2008). Encyclopedia of Democracy. Translation: Kamran Fani and Nurullah Moradi. Tehran: Ministry of Foreign Affairs.
locke, J. (2016). About tolerance. Translated by Sherzad Gulshahi Kari. Tehran: Ney.
Mottahari, Morteza. (1995). Three words. Tehran: Islamic Propaganda Coordination Council. [In Persian]
Rocher, G. (2009). An introduction to general sociology.  Tehran: Samt.
Rush, M. (2009). Society and politics. Translated by Manouchehr Sabouri. Tehran: Samt.
Sarabandi, M. (2009). Speeches and interviews of Ayatollah Martyr Dr. Seyyed Mohammad Hosseini Beheshti. Tehran: Islamic Revolution Documents Center. [In Persian]
Sharon, J. (2017). Ten questions from the perspective of sociology. Translated by Manouchehr Sabouri. Tehran: Ney.
Shoa Hoseini, F. Hosseini, SM. (2013). Beheshti from the language of heaven. Tehran: Publications of the Cooperative Entrepreneurs of Culture and Art. [In Persian]
Spragens, T. (2003). Understanding political theories. Tehran: agah.
Tabatabaii, MH. (1395). Al-Mizan fi Tafsir al-Qur'an. Qom: Esmaiilian. [In Persian]
Taj Mazinani, A. (2003). Political participation: dimensions and dynamics. Quarterly magazine of strategic studies of sport and youth. VOL5:123-156. [In Persian]
دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 37
فصل تابستان
تابستان 1404

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 07 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 23 بهمن 1403