بحران پژوهی جهان اسلام

بحران پژوهی جهان اسلام

آغاز بحران غزه و عملیات طوفان الاقصا در چند رسانه انگلیسی‌زبان بر پایه نظریه گفتمان ون‌لیوون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار زبان شناسی، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی
چکیده
عملیات طوفان الاقصی یک عملیات نظامی-اطلاعاتی مهم در تاریخ بحران فلسطین است و بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشته است؛ رسانه‌هایی که می‌کوشند ضمن انتقال خبر، دیدگاه‌های ایدئولوژیک خود را منتقل کنند. نظریۀ «بازتاب بازیگران اجتماعی» ون‌لیوون (Van Leeuwen,2008) یکی از نظریه‌های تحلیل گفتمان انتقادی است که می‌کوشد دیدگاه‌های ایدئولوژیک نویسندگان متون را در بازتاب بازیگران یا مشارکان کنش‌های اجتماعی سیاسی نشان دهد. در این پژوهش ۴۰ مقاله از ۵ رسانۀ پرمخاطب انگلیسی زبان اسوشیتدپرس، سی.ان.ان، گاردین، تایم و اکونومیست منتشر شده در بازۀ زمانی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۱۴ اکتبر ۲۰۲۳ به صورت تصادفی انتخاب شد و در چهارچوب نظریۀ بازتاب بازیگران اجتماعی ون‌لیوون از نظر نوع ارجاع به حماس و اسرائیل به‌عنوان بازیگران عملیات طوفان‌الاقصی بررسی شد. روش تحیقق توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری داده‌ها، کتابخانه‌ای و از طریق پایگاه اینترنتی این رسانه‌ها بوده است. فرضیۀ تحقیق عبارت است از اینکه: بازنمایی و ارجاع به حماس و اسرائیل به عنوان بازیگران اصلی این بحران در رسانه‌ها متفاوت است. نتایج این تحقیق نشان داد که رسانه‌های مورد مطالعه حماس را بیشتر به صورت صریح و اسرائیل را به صورت غیر صریح بازنموده‌اند و برای بازنمایی حماس بیشتر از فعالسازی، هویت‌دهی و ارزش‌دهی منفی و در سوی مقابل برای ارجاع به اسرائیل بیشتر از منفعل‌سازی، هویت‌دهی و ارزش‌دهی مثبت استفاده کرده‌اند. این نوع ارجاع نشان‌دهندۀ سعی رسانه‌ها در برجسته‌کردن نقش حماس در این بحران و ارائۀ چهره‌ای خشن از این گروه است که در مقابل اسرائیل منفعل و مظلوم بازنمایی شده است.
کلیدواژه‌ها

آقاگل‌زاده، فردوس. (۱۳۸۳). روش شناسی تحقیق در تحلیل گفتمان انتقادی. مجموعه مقالات ششمین کنفرانس بین‌المللی زبان‌شناسی ایران، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.          
آقاگل‌زاده، فردوس. (1385). تحلیل گفتمان انتقادی. تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
پهلوان نژاد، محمدرضا. (۱۴۰۱). تحلیل گفتمان انتقادی فیلم سوته‌دلان از منظر رویکرد ون لیوون. زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان، 14(3)، 193-215.
پهلوان نژاد، محمدرضا؛ صحراگرد، رحمان؛ فلاحی، محمدهادی. (۱۳۸۸). شیوه‌های بازنمایی کارگزاران اجتماعی در نشریات دوره مشروطه از منظر گفتمان شناسی انتقادی با عنایت به مؤلفه‌های گفتمان مدار جامعه شناختی‌ـ معنایی. زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان، 51-73
پورحسن، ناصر. (۱۴۰۲). پیامدهای عملیات طوفان الاقصی بر توافق ابراهیم، نشریه مطالعات راهبردی جهان اسلام سال بیست و چهارم شماره 3 (پیاپی 95، پاییز ۱۴۰۲).
جوکار، سمیه و جلال رحیمیان. (1393). تصویرسازی کنشگران اجتماعی در اشعار سیاسی ملک‌الشعرای بهار از منظر گفتمان‌شناسی انتقادی. شعر پژوهی. ش 24؛  ۳-۳۳.
رزمجو، سید آیت الله؛ حیدری تبریزی، حسین. (1384). شیوه‌های تصویرسازی کارگزاران اجتماعی در گفتمان فارسی؛ تحلیلی توجیهی گفتمان با عنایت به مؤلفه‌های جامعه شناختی‌ـ معنایی. زبان و ادب فارسی (دانشگاه تبریز) شماره 195، 1-34
رکابیان، رشید؛ پادروند، مهدی و عزتی، محسن. (1403). طوفان الاقصی و تأثیر آن بر بحران امنیتی و سیاسی اسرائیل. بحران پژوهی جهان اسلام. 11(1), 117-139.
عالیشاهی، عبدالرضا. (1402). عملیات طوفان الاقصی و کاربست پارادایم نوین مقاومت در جهان اسلام. فصلنامه محیط شناسی راهبردی ج.ا.ایران، 7(4), 167-209.
فیضی، فاطمه؛ صباغی، علی و میرهاشمی، طاهره. (1401). نام‌دهی و طبقه ‏بندی در اشعار عارف قزوینی بر اساس الگوی بازنمایی کارگزاران اجتماعی ون‏لیوون. ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران، 5(7)، 1196- 1211.
محمدی منفرد، حسن. (1402). بررسی نتایج عملیات طوفان الاقصی بر اساس دکترین نظامی رژیم صهیونیستی. فصلنامه محیط شناسی راهبردی ج.ا.ایران، 7(3), 173-202.
مقومی، امیررضا. (1403). واکاوی پیامدهای طوفان الاقصی بر امنیت ملی رژیم صهیونیستی. فصلنامه محیط شناسی راهبردی ج.ا.ایران، 8(1)، 9-48.
Fairclough; N. (1989). Language and power; London: Longman
Gohari, S., Aghagolzadeh, F., & Ameri, H. (2017). A Contrastive Analysis of Reformists and Fundamentalists Press Texts Related to USA in Nuclear Talks: A Critical Discourse Analysis Approach Based on Van Leeuwen’s Socio-Semantic Model of Social Actors 2008. The International Journal of Humanities, Volume 24, Issue 4.
Kress, G. and R. Hodge, (1979). Language as Ideology. London: Routledge.
Van Dijk, T. A., (1988), News as Discourses. NewJersey: Lawrence.
Van Leeuwen, T. A. (1996). The Representation of Social Actors", in Coldas- Coulthard, C. R. & Coulthard, M. (eds.), Text and Practices, Reading in CDA. London: Routledge.
Van Leeuwen, T. A. (2008). Discourse & Practice: New Tools for Critical Discourse Analysis. London: Routledge.
Van Leeuwen, T. A., (1993). Genre and Field in CDA". Discourse and Society, Vol. 4, No. 2, Pp.193- 225.

  • تاریخ دریافت 14 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 25 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 27 بهمن 1403