سیاست خارجی ترکیه در دهه اخیر، در چارچوب چشم‌انداز «قرن ترکیه»، با هدف بازتعریف نقش در هندسه قدرت منطقه‌ای و بازآرایی موقعیت در نظم جهانی، دچار تحول راهبردی شده است. این تحول بر پایه بازمهندسی ظرفیت‌های ملی، گسترش نفوذ پیرامونی و تقویت کنش‌گری چندجانبه شکل گرفته و در چهار محور «نهادینه‌سازی روابط خارجی، بازآفرینی ترتیبات امنیتی، رفاه‌آفرینی ژئوپلیتیکی و معناپردازی جهانی» پیگیری می‌شود. پرسش اصلی پژوهش این بوده که انیات راهبردی چه تأثیری بر موقعیت منطقه‌ای و کنش‌گری جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا داشته‌است؟ فرضیه پژوهش نیز اینگونه صورت‌بندی شده است که سیاست خارجی نوین ترکیه، با تکیه بر نهادسازی چندجانبه و دیپلماسی انسان‌محور، رقابت با ایران را از سطح ژئوپلیتیکی به عرصه‌های معنایی، ساختاری و نمادین منتقل کرده و الزامات بازتعریف نقش منطقه‌ای ایران را پدید آورده است. پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی، نشان می‌دهد که رقابت دو کشور در بستر تعاملات نوظهور منطقه‌ای و روایت‌سازی قدرت شکل گرفته و ایران ناگزیر به اتخاذ راهبردهای تعدیلی، موازنه‌ساز و نرم‌افزاری شده است؛ روندی که بازخوانی پویایی قدرت و بازاندیشی در ابزارهای کنش‌گری معاصر را ضروری می‌سازد.