در سه دهه گذشته، تحول بزرگی در سیاست جهانی رخ داده که منجر به افزایش ارتباط متقابل بین کشورهای مختلف، ادغام فضا و زمان و سپس ظهور بازیگران جدید شده است. پیرو این تحولات، پارادیپلماسی به‌عنوان یک رهیافت نوین و اثرگذار، جایگاه خود را در کنار دیپلماسی رسمی تثبیت کرده است. این پژوهش با تمرکز بر «منطق فرهنگی» به‌عنوان محوری اساسی در چارچوب‌بندی سیاست خارجی، به واکاوی نظریه پارادیپلماسی و ظرفیت‌های آن برای حوزه تمدن ایرانی‌ـ اسلامی می‌پردازد. هدف پژوهش، ابتدا روشن‌سازی مبانی نظری و سیر تطور تاریخی پارادیپلماسی با تأکید بر رفع ابهامات مفهومی موجود است. سپس با شناسایی خلأ پژوهشی در زمینه نقش و اثرگذاری کنشگران پارادیپلماتیک در تقویت قدرت نرم ملی و بین‌المللی، درصدد تبیین مکانیسم‌های بهره‌گیری از این ظرفیت در عصر حاضر برمی‌آید. در گام نهایی، با اتکا به منطق فرهنگی برآمده از میراث غنی تمدن ایرانی‌ـ اسلامی، دستور کاری نوین و بومی‌شده را ارائه می‌دهد که می‌تواند به‌عنوان نقشه راهی برای فعال‌سازی و جهت‌دهی ظرفیت‌های پارادیپلماتیک در خدمت اهداف کلان سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد. لذا سؤال اصلی آن است که پارادیپلماسی چگونه باعث رشد و پیشرفت حوزه تمدن ایرانی خواهد شد؟ در پاسخ، فرضیه مقاله براساس یافته‌های مقاله تأیید شد که پارادیپلماسی با منطق فرهنگی خود و چارچوب‌بندی‌های جدید در حوزه سیاست خارجی (استفاده از کنشگران غیردولتی و دیپلماسی‌های متنوع)، با تمرکز بر فعالیت کنشگران پارادیپلماتیک، می‌تواند تأثیراتی شگرف در فراهم‌کردن موجبات رشد، پیشرفت و تعالی تمدن ایرانی داشته باشد. قابل ذکر است رویکرد و روش پژوهشی نوشتار حاضر به‌صورت کیفی، تحلیلی و تبیینی با استفاده از منابع معتبر کتابخانه‌ای می‌باشد.